Vrijdag 24 april, vlak voor de 40ste herdenking van de kernramp in Tsjernobyl, verschijnt de Nederlandse vertaling van Manual for Survival van historica Kate Brown. Het boek komt uit onder de titel Handleiding om te overleven – een Tsjernobyl‑gids voor de toekomst.
In deze diepgravende studie reconstrueert Brown, op basis van tien jaar archiefonderzoek en interviews in Oekraïne, Rusland en Wit‑Rusland, de gevolgen van de kernramp van 1986. Haar onderzoek schetst een onthutsend beeld van de ecologische en menselijke schade, en laat zien hoe pogingen om die schade inzichtelijk te maken decennialang zijn afgezwakt, vertraagd of actief tegengewerkt. Lees verder
Categorie: Veiligheid
26 april: 40 jaar Tsjernobiel
Op 26 april is het 40 jaar geleden dat reactor nummer 4 in Tsjernobiel ontplofte. Het betekende in 1986 ook het einde van de Nederlandse plannen voor nieuwe kerncentrales.
De Tsjernobiel-ramp is door de enorme langdurige impact op sociaal en economisch gebied en de wijdverspreide langdurige aantasting van het milieu een unieke industriele ramp. In een rapport van de Verenigde Naties uit 1995 (Strengthening of international cooperation and coordination of efforts to study, mitigate and minimize the consequences of the Chernobyl disaster) wordt geschat dat alleen al in Oekraine, Wit-Rusland en Rusland minstens 9 miljoen mensen op de een of andere manier zijn getroffen door de nucleaire ramp. De schattingen over het aantal mensen dat gestorven is door Tsjernobiel lopen sterk uiteen: van 36 tot ruim 1 miljoen. Hier een verklaring voor die enorme verschillen. En de gezondheidseffecten blijven. Veertig jaar na de kernramp blijkt uit onderzoek van het onafhankelijk Instituut voor Stralingsveiligheid in Minsk (Wit-Rusland), dat 50% van de kinderen in hun lichaam meer cesium hebben dan volgens de stralingsnorm aanvaardbaar is. Het instituut heeft de afgelopen 12 jaar 300.000 kinderen onderzocht.
Publicist Herman Damveld beschrijft de oorzaak en de gevolgen.
“First we bombed New Mexico” in Amsterdam
Op maandag 13 april organiseert een UvA‑onderzoeker in samenwerking met internationale gastsprekers een gratis filmvertoning en publiek gesprek in LAB111 in Amsterdam over de gevolgen van nucleaire activiteiten voor getroffen gemeenschappen. De documentaire First We Bombed New Mexico vertelt het verhaal van de New Mexico Downwinders — voornamelijk Latino en Native American gemeenschappen die sinds de eerste Amerikaanse kernproef in 1945 te maken hebben met generaties aan kanker, gezondheidsproblemen en sociaal onrecht.
Na de vertoning volgt een panelgesprek met regisseur Lois Lipman, Downwinder en activist Paul Pino, en Susi Snyder (ICAN) over nucleaire schade, erkenning en herstel, en de actuele geopolitieke context waarin de dreiging van kernwapens opnieuw toeneemt. Lees verder
Slachtoffers tellen in Fukushima
Het is vijftien jaar geleden dat het kernramp in Fukushima plaatsvond, de zwaarste civiele kernramp in Japan. De gevolgen waren (en zijn) enorm: massale evacuaties, hoge economische kosten en blijvende onzekerheid over de energievoorziening. Toch domineert al jaren één officieel narratief: dat de vrijgekomen straling te laag was om grote gezondheidsrisico’s te veroorzaken en dat vooral angst en stress de echte boosdoeners waren. Dit frame wordt regelmatig herhaald, bijvoorbeeld wanneer Rafael Grossi, directeur-generaal van het Internationaal Atoom Energie Agentschap, stelt dat “niemand is gestorven aan straling in Fukushima”. Ook de World Nuclear Association stelt nog steeds dat “er geen sterfgevallen of gevallen van stralingsziekte zijn geweest als gevolg van het nucleaire ongeval”. Deze opmerkingen zijn niet bijzonder verrassend, vooral omdat ze afkomstig zijn van organisaties die de voordelen en veiligheid van kernenergie promoten.
Toch zijn deze uitspraken niet zonder problemen. Het blijft sowieso moeilijk om precies vast te stellen hoeveel slachtoffers er door Fukushima zijn gevallen. Dit is bij nucleaire rampen altijd ingewikkeld. Daarnaast zitten er drie belangrijke tekortkomingen in het verhaal dat vaak wordt herhaald. Die gaan over hoe mensen langere tijd kleine hoeveelheden straling kunnen krijgen, over sterfgevallen die indirect met de ramp te maken hebben, en over de neiging om vooral naar cijfers te kijken die niet het hele verhaal vertellen. Lees verder
11 maart: 15 jaar Fukushima; gevolgen duren voort
Woensdag 11 maart is het 15 jaar geleden dat de oostkust van Japan getroffen werd door een aardbeving en tsunami. Bij de Fukushima Daiichi-kerncentrale was er na de aardbeving al flinke schade, maar de tsunami vernietigde de kerncentrales. Uit een rapport van het Japanse parlement bleek dat een cultuur van wegkijken en elkaar de hand boven het hoofd houden mede oorzaak was van de ernst van het ongeluk. Zo’n 165.000 mensen werden geëvacueerd en 1.800 vierkante kilometer land was vanwege de stralingsbelasting ongeschikt voor bewoning en landbouw. Na de ramp verhoogde de Japanse regering het aanvaardbare stralingsniveau met een factor 20, zodat 110.000 mensen geleidelijk naar huis mochten terugkeren. Het aantal gevallen van schildklierkanker bij kinderen – de kanker die zich het eerst manifesteert - is twintig keer hoger dan verwacht. De economische schade wordt geschat op omgerekend 130 miljard euro. Na het kernongeluk in 2011 werden alle kerncentrales onmiddellijk gesloten. Nu 15 jaar later zijn 15 kerncentrales weer in bedrijf, die nu zorgen voor 6% van de elektriciteitsproductie; 18 kerncentrales moeten nog onderzocht worden en 27 kerncentrales zijn definitief gesloten. Lees verder
Authorized Noise: Normalising Risks
Behnam Raeesian is an internationally recognized visual artist and poster designer from Iran, known for bold political and cultural works. Through exhibitions, workshops, jury roles, and collaborations with cultural institutions worldwide, he has built a strong voice in contemporary political graphic design. His projects confront complex issues such as nuclear risk and technological impact, transforming them into impactful visual narratives that foster dialogue and awareness. This poster, called “Authorized Noise”, uses the visual language of a gramophone to reflect on the normalization of nuclear power and nuclear threat.
Lees verder
Beeldspraak: normalisering van risico’s
Behnam Raeesian is een internationaal erkend beeldend kunstenaar en posterontwerper uit Iran, bekend om zijn gedurfde politieke en culturele werken. Door middel van tentoonstellingen, workshops, juryfuncties en samenwerkingen met culturele instellingen over de hele wereld heeft hij een sterke positie opgebouwd in de hedendaagse politieke grafische vormgeving. Zijn projecten behandelen complexe kwesties zoals nucleaire risico's en technologische impact, en zetten deze om in indrukwekkende visuele verhalen die dialoog en bewustwording bevorderen. Dit ontwerp, getiteld “Authorized Noise”, gebruikt de beeldtaal van een grammofoon om na te denken over de normalisering van kernenergie en nucleaire dreiging.
Lees verder
TNO: Kleine kerncentrales te duur, maar voor het leger speelt geld geen rol
Kleine modulaire kerncentrales (SMR’s) zijn veel duurder dan alternatieven, maar omdat sinds het ophogen van de NAVO-norm het geld tegen de plinten klotst, kan het leger juist een voortrekkersrol spelen bij het realiseren van zo'n kerncentrale. Dat is een conclusie van TNO in een rapport voor het ministerie van defensie. Dat werd eind december openbaar na een Woo-verzoek daartoe van Laka. ‘Maatschappelijk draagvlak’ blijft nog wel een probleem. Maar, schrijft TNO, “om maatschappelijk draagvlak te kunnen behouden (of mogelijk te versterken) zou overwogen kunnen worden om mogelijke toepassing van SMR’s op defensie terreinen in een publiek/private constructie vorm te geven, zodat ook in de omgeving van een defensie locatie burgers en bedrijven kunnen profiteren van lokaal opgewekte kernenergie. De rol van kernenergie zou hier bijvoorbeeld complementair kunnen zijn aan lokaal (privaat) opgewekte elektriciteit uit zon en windenergie.” Lees verder
Drones gezien bij Belgische kerncentrale Doel en luchthaven Luik
In België zijn opnieuw drones gesignaleerd, nu boven de kerncentrale in Doel. De uitbater van de kerncentrale, Engie, meldt dat er drie drones zijn gezien. Er zijn geen gevolgen voor de werking van de kerncentrale, meldt een woordvoerder aan de VRT.
Eerder op de avond werd het vliegverkeer op de luchthaven van Luik tot twee keer toe stilgelegd na meldingen van drones. Na een klein uur werd het vliegverkeer hervat. Lees verder
Zinkgat bij kernreactor Petten
De ANVS heeft gisteren een melding ontvangen van NRG PALLAS, de vergunninghouder van de Hogefluxreactor (HFR) in Petten. Nabij de secundaire koelwaterleiding van de HFR naar de Noordzee is een zinkgat ontstaan. Deze koelwaterleiding bevat water uit het Noordhollandsch Kanaal. NRG PALLAS onderzoekt de oorzaak en rapporteert hierover aan de ANVS. Het zinkgat is afgezet en wordt regelmatig gecontroleerd. De kernreactor is drie weken geleden in een onderhoudsstop gegaan. De nucleaire veiligheid is niet in het geding. Lees verder