Kernafval en ethiek gaan niet samen

Productie en opslag van kernafval is ethisch niet te rechtvaardigen en strijdig met duurzame ontwikkeling. Dat pleit voor stoppen met kernenergie. Bovengrondse terughaalbare opslag van het al geproduceerde kernafval is het minst slechte alternatief. Het wantrouwen in overheidsplannen kan misschien doorbroken worden via een dialoog waarin de verschillende partijen gelijkwaardig zijn, ook financieel. Dat zijn de belangrijkste conclusies van het rapport "Kernafval en kernethiek", dat Herman Damveld (zelfstandig onderzoeker en publicist) en Robert Jan van den Berg (Stichting Laka) in opdracht van de door de regering ingestelde Commissie Opberging Radioactief Afval (CORA) hebben geschreven. De CORA studeert op opslag van kernafval ondergronds (zoutkoepels of kleilagen) of bovengronds gedurende bijvoorbeeld 300 jaar. De CORA zal over een half jaar met een voorstel komen voor de verdere gang van zaken.

Bij de opslag van radioactief afval gaat het om keuzes voor de toekomst, om ethische vragen. Die behandelen we met behulp van wat we rechtvaardigheidsethiek noemen. Het gaat hier om 'kernethiek', een bundel elementaire ethische standaards, om waarden die voor de gehele mensheid op alle plaatsen en elk moment kunnen gelden. De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is daar één van de beste voorbeelden van. Op grond van deze rechtvaardigheidsethiek zouden toekomstige mensen evengoed af moeten zijn als de huidige mensen en moeten we hun keuzemogelijkheden niet in gevaar brengen.
Vanuit dit ethische uitgangspunt is dan de vraag: is de productie en opslag van kernafval te rechtvaardigen? Wij vinden van niet. Het kernafval-probleem is wereldwijd namelijk niet opgelost. De modellen waarmee men toekomstige gevolgen berekent zijn omgeven door vele onzekerheden, zodat de opslag een wissel trekt op de toekomst.

Soms noemt men kernenergie gerechtvaardigd omdat hiermee het broeikaseffect zou kunnen worden voorkomen. In plaats van het broeikaseffect erven toekomstige generaties dan kernafval. Maar ook in de visie van internationale organisaties als het Internationale Atoomenergie Agentschap te Wenen daalt de CO2-uitstoot zelfs niet bij een forse toename van het aantal kerncentrales. Kernenergie is daarom geen remedie voor het broeikaseffect.
Productie van kernafval wordt in overeenstemming met duurzaamheid genoemd, omdat het om kleine hoeveelheden afval zou gaan. Daarbij moeten we bedenken dat een kleine hoeveelheid op zich weinig zegt. Bij het ongeluk met de kerncentrale te Tsjernobyl in 1986 kwam in totaal 50 kilo cesium, strontium en plutonium vrij. Toch zorgde deze 'kleine hoeveelheid' voor omvangrijke besmetting van de omgeving tot in West-Europa.

We onderscheiden veertien factoren die een rol spelen in de beoordeling van risico's van kernafval door de bevolking. De belangrijkste zijn: vermijdbaarheid, controleerbaarheid en wantrouwen in de overheid. Vermijdbaarheid houdt een pleidooi in voor stoppen met kernenergie: het is op dat moment immers bekend om welke onvermijdelijke hoeveelheden het gaat die opgeslagen moeten worden. Controleerbaarheid kan inhoud krijgen door bovengrondse terughaalbare opslag waar men altijd bij kan. Wantrouwen in de overheid beïnvloedt de discussie over het afvalprobleem sterk. Een dialoog kan daaraan tegemoet komen.

Een discussie over opslag van de niet meer te vermijden hoeveelheid kernafval moet aan minstens twee voorwaarden voldoen: ethische en maatschappelijke factoren moeten een volwaardige rol spelen in de discussie en degenen die kritisch staan tegenover de opslag moeten fondsen krijgen om hun standpunt nader te onderbouwen.

Tot nu toe lag de nadruk teveel op technische kwesties als proefboringen en het aanleggen van een mijn in zoutkoepels of kleilagen. Ook financieel was er geen gelijkwaardigheid.

Dit bericht werd geplaatst in Publicatie, Radioactief afval en getagged met op door .

Over Stichting Laka

Het documentatie- en onderzoekscentrum kernenergie - Ketelhuisplein 43, Amsterdam - tel: 020-6168294 - mail: info@laka.org - @LakaNieuws - FB: facebook.com/stg.laka


Gerelateerde berichten:

 

  • 2 november 2020: Radioactief afval, waar laten we het?

    Is radioactief afval, dat honderdduizenden jaren blijft stralen, in Nederland veilig op te bergen in een ondergrondse kleilaag? Van 2011 tot 2019 heeft COVRA laten nagaan of met zo'n ondergrondse eindberging radioactieve straling in het leefmilieu onder de toegestane dosis zou blijven. Hiervoor werden wiskundige modellen gebruikt. Peter Löhnberg, specialist in het ontwikkelen van zulke […]


  • 30 maart 2020: Kritische studie over Urenco nu ook online

    De brochure ‘Urenco 1970-2020 van Verdrag van Almelo naar Atom Ausstieg’  is nu ook online beschikbaar. De brochure beschrijft de ontstaansgeschiedenis van ultracentrifugeverrijking, de samenwerking tussen vml. West-Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Nederland, en van het begin van Urenco. Anno 2020 is Urenco een grote speler op de uraniummarkt. Maar de afgelopen vijftig jaar zijn […]


  • 2 maart 2020: Urenco 1970-2020: Van Verdrag van Almelo naar Atom Ausstieg

    Afgelopen zaterdag, 29 februari, heeft Laka in Almelo ‘Urenco 1970-2020: Van Verdrag van Almelo naar Atom Ausstieg', gepresenteerd. Dit is een nieuwe brochure van Laka over de geschiedenis en toekomst van Urenco. Laka presenteerde de brochure op de goed bezochte en inhoudelijk uitstekende bijeenkomst naar aanleiding van het vijftigjarige ‘jubileum’ van het Verdrag van Almelo; […]


  • 24 oktober 2019: Geen geheimen over de eindberging van kernafval!

    In april heeft Laka radioactiefafvalbeheerder Covra gevraagd naar onderzoeksplannen voor de eindberging van kernafval. Alhoewel de Centrale organisatie voor radioactief afval publiekelijk altijd beweert heel transparant te zijn, paste het antwoord van de Covra op één velletje: “Nee”. Laka vindt dat mensen het recht hebben om in een vroeg stadium betrokken te worden bij het […]


  • 21 juni 2019: Tentoonstelling: Clean Society

    Zone2Source heeft in het Glazen Huis in het Amstelpark Helen Evans en Heiko Hansen uitgenodigd voor een project rondom het kunst, natuur en technologieprogramma van Z2S. Kunstenaarsduo 'HeHe' bevraagt in hun werk vaak op humoristische wijze de energiebehoefte van het hedendaagse leven. Daarbij visualiseren ze de sociale, industriële en ecologische tegenstrijdigheden hiervan. HeHe gebruikt licht, […]


  • 21 januari 2019: Damveld: Taebi vertelt verkeerd verhaal over kernenergie

    In het december/januari nummer van Down to Earth, het blad van Milieudefensie, staat het artikel "Behnam Taebi: “Kernenergie is kiezen tussen kwaden”". Hierin wordt de techniekfilosoof Behnam Taebi geïntroduceerd als iemand die een neutrale positie inneemt in het debat over kernenergie. Dat is onterecht, stelt publicist Herman Damveld in een reactie. En daarnaast is er […]