Kernafval en ethiek gaan niet samen

Productie en opslag van kernafval is ethisch niet te rechtvaardigen en strijdig met duurzame ontwikkeling. Dat pleit voor stoppen met kernenergie. Bovengrondse terughaalbare opslag van het al geproduceerde kernafval is het minst slechte alternatief. Het wantrouwen in overheidsplannen kan misschien doorbroken worden via een dialoog waarin de verschillende partijen gelijkwaardig zijn, ook financieel. Dat zijn de belangrijkste conclusies van het rapport "Kernafval en kernethiek", dat Herman Damveld (zelfstandig onderzoeker en publicist) en Robert Jan van den Berg (Stichting Laka) in opdracht van de door de regering ingestelde Commissie Opberging Radioactief Afval (CORA) hebben geschreven. De CORA studeert op opslag van kernafval ondergronds (zoutkoepels of kleilagen) of bovengronds gedurende bijvoorbeeld 300 jaar. De CORA zal over een half jaar met een voorstel komen voor de verdere gang van zaken.

Bij de opslag van radioactief afval gaat het om keuzes voor de toekomst, om ethische vragen. Die behandelen we met behulp van wat we rechtvaardigheidsethiek noemen. Het gaat hier om 'kernethiek', een bundel elementaire ethische standaards, om waarden die voor de gehele mensheid op alle plaatsen en elk moment kunnen gelden. De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is daar één van de beste voorbeelden van. Op grond van deze rechtvaardigheidsethiek zouden toekomstige mensen evengoed af moeten zijn als de huidige mensen en moeten we hun keuzemogelijkheden niet in gevaar brengen.
Vanuit dit ethische uitgangspunt is dan de vraag: is de productie en opslag van kernafval te rechtvaardigen? Wij vinden van niet. Het kernafval-probleem is wereldwijd namelijk niet opgelost. De modellen waarmee men toekomstige gevolgen berekent zijn omgeven door vele onzekerheden, zodat de opslag een wissel trekt op de toekomst.

Soms noemt men kernenergie gerechtvaardigd omdat hiermee het broeikaseffect zou kunnen worden voorkomen. In plaats van het broeikaseffect erven toekomstige generaties dan kernafval. Maar ook in de visie van internationale organisaties als het Internationale Atoomenergie Agentschap te Wenen daalt de CO2-uitstoot zelfs niet bij een forse toename van het aantal kerncentrales. Kernenergie is daarom geen remedie voor het broeikaseffect.
Productie van kernafval wordt in overeenstemming met duurzaamheid genoemd, omdat het om kleine hoeveelheden afval zou gaan. Daarbij moeten we bedenken dat een kleine hoeveelheid op zich weinig zegt. Bij het ongeluk met de kerncentrale te Tsjernobyl in 1986 kwam in totaal 50 kilo cesium, strontium en plutonium vrij. Toch zorgde deze 'kleine hoeveelheid' voor omvangrijke besmetting van de omgeving tot in West-Europa.

We onderscheiden veertien factoren die een rol spelen in de beoordeling van risico's van kernafval door de bevolking. De belangrijkste zijn: vermijdbaarheid, controleerbaarheid en wantrouwen in de overheid. Vermijdbaarheid houdt een pleidooi in voor stoppen met kernenergie: het is op dat moment immers bekend om welke onvermijdelijke hoeveelheden het gaat die opgeslagen moeten worden. Controleerbaarheid kan inhoud krijgen door bovengrondse terughaalbare opslag waar men altijd bij kan. Wantrouwen in de overheid beïnvloedt de discussie over het afvalprobleem sterk. Een dialoog kan daaraan tegemoet komen.

Een discussie over opslag van de niet meer te vermijden hoeveelheid kernafval moet aan minstens twee voorwaarden voldoen: ethische en maatschappelijke factoren moeten een volwaardige rol spelen in de discussie en degenen die kritisch staan tegenover de opslag moeten fondsen krijgen om hun standpunt nader te onderbouwen.

Tot nu toe lag de nadruk teveel op technische kwesties als proefboringen en het aanleggen van een mijn in zoutkoepels of kleilagen. Ook financieel was er geen gelijkwaardigheid.

Dit bericht werd geplaatst in Publicatie, Radioactief afval en getagged met op door .
Heb je een opmerking of zie je een feitlijke onjuistheid? Laat het ons weten!

Over Stichting Laka

Het documentatie- en onderzoekscentrum kernenergie - Ketelhuisplein 43, Amsterdam - tel: 020-6168294 - mail: info@laka.org - @LakaNieuws - FB: facebook.com/stg.laka


Gerelateerde berichten:

 

  • 10 november 2023: De crisis is nu! Zondag klimaatdemonstratie

    Samen met WISE en Stroom naar de Toekomst maakte Laka de Klimaatkrant. Zondag wordt de krant verspreid op de Klimaatdemonstratie en de komende week op allerlei plaatsen in het land. Wilt u zondag helpen, of wilt u een stapel kranten ontvangen om zelf te verspreiden, geef u dan zo snel mogelijk op via de website […]


  • 23 augustus 2023: Laka vraagt verbod op opslag Urenco-uranium bij COVRA

    Stichting Laka heeft vandaag de kernenergietoezichthouder ANVS verzocht te verbieden dat COVRA nog langer radioactief uranium van Urenco Almelo opslaat. Het is Europees bepaald dat radioactief afval moet worden opgeslagen in het land waar het is geproduceerd. Maar met een vorige week definitief geworden nieuwe vergunning van Urenco wordt duidelijk dat het verarmd uranium van […]


  • 1 december 2022: Advertising Authority slams claims made by Borssele Nuclear Power Plant about ‘recycling’ of nuclear waste as misleading

    EPZ, the operator of the Borssele nuclear power plant, has long claimed that it recycles "95 percent" of its nuclear fuel, and that only "5 percent" remains as nuclear waste. Following a complaint by Laka, the Board of Appeals of the Dutch Advertising Authority, ruled yesterday that these are misleading environmental advertisement claims. In its […]


  • 28 november 2022: Kerncentrale Borssele en COVRA hadden wel oren naar 1764 vaten Duits(?) kernafval

    Medio 2020 heeft de eigenaar van kerncentrale Borssele (EPZ) de Staatssecretaris van IenW toestemming gevraagd om meer containers met kernafval uit Frankrijk terug te mogen nemen, maar met per container een lagere “potentiële stralingsbelasting”. Uit een Wob-verzoek van Laka hierover blijkt dat het hierbij ging om maar liefst 1764 vaten meer radioactief afval. En dat […]


  • 9 juni 2022: 20 jaar Pallas. Nieuw rapport analyseert veranderde omstandigheden

    Nog vóór de zomer zegt het Kabinet te willen beslissen of het zo’n € 2 miljard staatssteun gaat verlenen aan de geplande Pallas-kernreactor in Petten, de opvolger van de Hoge Flux Reactor, HFR. De eerste plannen voor Pallas zijn ondertussen bijna twintig jaar oud en is het tien jaar geleden dat het pro­ject al eens […]


  • 25 maart 2022: KPMG: ANVS kan wèl handhaven op gebrekkige tarieven COVRA

    KPMG heeft voor staatssecretaris Heijnen van IenW (CDA) een onderzoek gedaan naar de tarieven van kernafvalbeheerder COVRA. DIt naar aanleiding van de constatering van de ANVS dat Nederlandse ziekenhuizen de rekening gepresenteerd krijgen voor het kernafval van Urenco en kerncentrale Borssele. Toezichthouder ANVS wilde COVRA in 2019 hierom een dwangsom opleggen, maar kwam daar op […]