Tihange en de rekbare veiligheid van kernenergie

(door Herman Damveld) De Belgische kerncentrale Tihange-2 is omstreden omdat er scheurtjes in het reactorvat zijn vastgesteld. Deze centrale kwam op 1 februari 1983 in bedrijf en is nu 34 jaar oud. Op 25 juni is er een mensenketting die pleit voor onmiddellijke sluiting van deze centrale.(*) Daarbij is de onveiligheid een belangrijk argument. Maar wat is (on)veiligheid? Al vele jaren studeer ik op kernenergie en in die tijd zag ik verschillende definities van veiligheid voorbijkomen. Dat speelt ook hier. In de visie van de Belgische overheid is het bedrijf van de kerncentrales Tihange veilig. Maar wat is veilig? Daarover een paar opmerkingen.

Kernenergie een onverzekerbaar risico
Wie de kleine lettertjes van de schadeverzekering bestudeert komt ook een paragraaf tegen over schade die niet gedekt wordt. Behalve oorlog wordt ook schade “veroorzaakt door of samenhangend met atoomkernreacties” niet gedekt. Verzekeringsmaatschappijen weigeren de schade te dekken die mensen kunnen oplopen door een ongeluk met een kerncentrale. Blijkbaar vinden ze kernenergie een te groot risico en te onveilig. De bevolking moet zelf opdraaien voor de gevolgen van ongelukken.

De exploitanten van kerninstallaties hoeven zich maar beperkt te verzekeren tegen de schade die anderen ervan ondervinden. Dat is geregeld in de Verdragen van Parijs (1960) en Brussel (1963). Deze verdragen liggen ten grondslag aan de Nederlandse Wet Aansprakelijkheid Kernongevallen (WAKO). Waarom is de aansprakelijkheid beperkt? In het gemeenschappe­lijke commentaar bij het Verdrag van Parijs lezen we: “In de eerste plaats omdat volgens het geldende recht de exploitanten van kerninstallaties onbeperkt aansprakelijk zouden zijn, terwijl het duidelijk is dat onbeperkte financiële dekking onmogelijk kan worden verkregen.” De WAKO beschermt op deze manier de kernindustrie. De veiligheid van de bevolking is daaraan ondergeschikt.

Jodiumpillen uitdelen betekent risico aanvaarden
Minister Edith Schippers van Volksgezondheid schreef op 21 april 2017 dat in september 2017 een huis-aan-huis distributie van jodiumpillen zal plaatsvinden. In een zone tot op 100 kilometer rondom een kerncentrale moeten kinderen tot 18 jaar en zwangeren tijdens een eventueel nucleair incident over jodiumtabletten kunnen beschikken. Bij een kernongeval komt onder meer radioactief jodium vrij. Dit type jodium kan zich ophopen in de schildklier. Dat verhoogt de kans op het krijgen van schildklierkanker. Jodiumtabletten bieden hiertegen bescherming. De tabletten bieden geen bescherming tegen andere radioactieve stoffen die bij een kernongeval vrijkomen, zoals cesium en strontium. Door deze twee radioactieve stoffen is de omgeving van Tsjernobyl en Fukushima voor tientallen jaren onbewoonbaar.

Als de regering zeker zou weten dat er nooit een groot ongeluk met een kerncentrale zou kunnen gebeuren, zou het uitdelen van jodiumpillen niet nodig zijn. Het verstrekken van jodiumpillen betekent het aanvaarden van de kans op een groot ongeluk en van de gevolgen daarvan. Jodiumpillen moeten de gevolgen verzachten. Dit komt neer op het aanvaarden van  risico evenals de door de regering gebruikte definitie van veiligheid. Bij gebruik van een andere definitie kan de conclusie echter luiden dat dit een bewijs is van onveilige kernenergie.

'Work in progress' van Herman Damveld is zijn Basiskennis kernafval en kernenergie in 20 argumenten. Hier de laatste versie (van 12 juni)

(*) Update 13 juni: Abusievelijk vermeldden we dat de mensenketting op 25 juni ook gericht is tegen Tihange 1 en Tihange 3. Dat is dus niet zo. De actie is bedoeld om de eis voor sluiting van Tihange 2 en Doel 3 (de 'scheurtjesreactoren') kracht bij te zetten.

Dit bericht werd geplaatst in Borssele, Veiligheid en getagged met op door .

Over Herman Damveld

Herman Damveld leeft duurzaam; is zelfstandig onderzoeker en publicist over energie, o.a. bij Laka.


Gerelateerde berichten:

 

  • 8 oktober 2021: Mailsysteem kerncentrale kwetsbaar voor cybercriminelen

    De kerncentrale in Borssele en de Veiligheidsregio Zeeland beschermen hun e-mail onvoldoende tegen cybercriminaliteit, zoals phishing, spoofing en ransomware. Dat concludeert tv-programma Zembla, die de belangrijkste veiligheidsmaatregelen tegen misbruik van e-mails van honderd bedrijven onderzocht. De beheerder van de kerncentrale, EPZ, zegt wel goed weerstand te kunnen bieden tegen computercriminaliteit, maar heeft de beveiliging na […]


  • 3 juni 2020: ANVS: Schade in kerncentrale Borssele door uitstel onderhoud

    Uit het vorige week gepubliceerde jaarverslag van de ANVS blijkt dat kerncentrale Borssele tien jaar lang onderhoud voor zich uitschoof, waardoor in 2018 het primaire koelsysteem van de kerncentrale beschadigd raakte en de kerncentrale anderhalve maand buiten gebruik was. Afgelopen vrijdag is kerncentrale Borssele stilgelegd voor de jaarlijkse splijtstofwissel. De komende drie weken wordt een […]


  • 14 juni 2019: “Beveiliging plutonium Borssele inadequaat”

    Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat plutonium in kerncentrale Borssele mogelijk inadequaat wordt beveiligd. Een onderzoeker van de Universiteit van Texas maakt dit op uit gesprekken die hij heeft gevoerd met staf van Borssele. Omdat plutonium, wat sinds 2014 in Borssele als splijtstof wordt gebruikt, ook geschikt is voor atoombommen, zijn de beveiligingseisen veel strenger dan […]


  • 25 juli 2017: Veiligheidsregio Zeeland maakt rommeltje van Wob-verzoek

    Vorig jaar ontstond er rumoer rondom de directeur van de Veiligheidsregio Zeeland (VRZ). Volgens klokkenluiders zou de toenmalige directeur, Mw. G. Ruijs, overmatig bevriende externe deskundigen inhuren, werken met schaduwdirecteuren, het bestuur van de VRZ onvoldoende en onjuist informeren en geen voorbeeldgedrag tonen. Bij een ongeluk met kerncentrale Borssele of kernafvalverwerker Covra is de Veiligheidsregio […]


  • 25 juli 2017: Borssele: slechte planning kost 10 miljoen extra

    Kerncentrale Borssele is 24 juli weer volledig opgestart na een periode van bijna drie maanden waarbij onderhoud is uitgevoerd en een deel van de kernbrandstof is gewisseld. De kerncentrale was voor de splijtstofwisseling op 26 april, de 31e verjaardag van Tsjernobyl, planmatig stilgelegd. KCB zou op 22 juni weer opstarten. De splijtstofwissel wordt jaren voorbereidt, […]


  • 24 maart 2017: NRG: onvoldoende informatie over veiligheid kerncentrales ouder dan 40 jaar

    Volgens NRG in Petten is er wereldwijd nog onvoldoende kennis en data aanwezig om de levensduur van kerncentrales te verlengen tot meer dan veertig jaar. Een nieuw onderzoek van NRG moet daar verandering in brengen. Enkele jaren geleden werd de levensduur van de kerncentrale in Borssele –mede op informatie van NRG- verlengd van 40 naar […]