Eindberging radioactief afval: twee miljard en meer onderzoek zal volgen

Het gisteren gepresenteerde onderzoek naar de eindberging van radioactief afval gaat een eindberging 2,05 miljard euro gaat kosten. Volgens dat onderzoek is zo'n eindberging overal in Nederland mogelijk in diepe geologische formaties. Acceptatie en maatschappelijke betrokkenheid is nog een probleem. Eindberging is echter pas voorzien in 2130 en dit is slechts één van de vele onderzoeken die nog zullen volgen om die periode van 100 jaar te overbruggen. Toch lijkt die lange periode niet langer in graniet gebeiteld.

OPERA (Onderzoeksprogramma Eindberging Radioactief Afval) heeft 7 jaar geduurd en 10 miljoen euro gekost, dat betaald is door nucleaire toezichthouder ANVS (het Rijk) en de nucleaire sector (voornamelijk EPZ, exploitant van kerncentrale Borssele). In de brief aan de Tweede Kamer zegt de staatssecretaris het nog een keer: besluitvorming is niet voorzien vóór 2100 en een eindberging niet voor 2130. Als dat echt zo blijft zal de relevantie van dit onderzoek niet heel groot blijken en zal het nog een paar keer over gedaan worden. Wat moet je anders in die 100 jaar om aan te tonen dat Nederland concrete stappen zet in de richting van een eindberging: een eis van de Europese Commissie.

Laka vindt dat onderzoek geen 'concrete stappen' zijn en vindt, maar niet alleen daarom, dat er veel eerder een eindberging moet komen. Honderd jaar wachten is onverantwoord en onethisch. Met het argument dat “de wetenschap in ontwikkeling is” en misschien over 40 of 70 jaar veel betere manieren heeft ontwikkeld om om te gaan met radioactief afval, komt er nooit een eindberging want: dat argument gaat over 100 jaar ook nog op. Het argument dat er te weinig radioactief afval is om nu al een eindberging te realiseren, is een omkering van de verantwoordelijkheid en betekent dat de bedrijven te weinig hebben betaald voor opslag en eindberging van het door hun geproduceerde afval. En het argument dat we nog moeten sparen voor voldoende geld voor de eindberging betekent het zelfde: er is door de afvalproducenten te weinig betaald.

De stelligheid waarmee de Covra in haar persbericht stelt dat ondergrondse berging mogelijk is in Nederland leest als of het geschreven is in de jaren '70: geen enkele twijfel, geen onzekerheden. Het is mogelijk in Boomse Klei en overigens ook (in de in OPERA niet eens onderzochte) Ieperse Klei en steenzoutformaties. Covra benadrukt steeds dat het onderzoek niet gaat over locatiekeuzes: het is ook niet het voorsorteren op een bepaalde regio, want klei zit in heel Nederland.

En, volgens OPERA, hoeven we ook niet alleen te kijken naar Nederland. Want wat is het belang van landsgrenzen in een periode van 10.000 jaar? Nederland is een van de promotors voor internationale samenwerking bij het realiseren van een eindberging, en de Covra is daar al heel actief in. Tussen de regels door lijkt het ook duidelijk: we hopen op een internationale opslag, en we gaan hier in Nederland niks vastleggen en er zo lang mogelijk over doen om tot iets concreets te komen, in de hoop dat er ergens anders een mogelijkheid komt het radioactief afval op te bergen.

Kwartiermaker en draagvlak
De gehele route naar eindberging is beschreven in het nationale programma voor het beheer van radioactief afval en verbruikte splijtstoffen. In dat Nationaal Programma wordt ook een klankbordgroep aangekondigd. De kwartiermaker die aangesteld is “om onderzoek te doen naar de samenstelling, inrichting en agenda voor de klankbordgroep rond eindberging is in de eindfase van zijn onderzoek”. Het concept-eindrapport van kwartiermaker Jan-Paul van Soest is ongeveer gereed en zal later dit kwartaal aan de ANVS aangeboden worden.

Het ontbreken van maatschappelijk draagvlak wordt wel als een probleem gezien, zo ook het ontbreken van maatschappelijk betrokkenheid. Acceptatie van een eindberging moet er komen door kernenergie buiten de discussie te plaatsen “want het afval is er nu eenmaal”. Impliciet, en soms ook behoorlijk expliciet, werd duidelijk gemaakt dat het natuurlijk ook niet helpt als provincies en gemeentes zich uitspreken tegen ondergrondse berging van radioactief afval. Hoe je interesse voor en debat over een beslissing die over 100 jaar genomen gaat wordt krijgt is één van de dingen die de Kwartiermaker moet onderzoeken.

Die termijn van 100 jaar wachten stond dan ook behoorlijk ter discussie op de middagbijeenkomsten. Dagvoorzitter Brenninkmeijer hield tijdens de afsluiting een kleine steekproef over of een eindberging eerder mogelijk zou zijn. Het ging snel maar een grote groep (de helft?) stak de hand op. Op de vraag wie overtuigd was dat we dat pas over 100 jaar een eindberging kunnen realiseren, staken veel minder mensen de hand op. Een teken dat er iets begint te schuiven?

Dit bericht werd geplaatst in COVRA, Eindberging, Internationale opslag, Klei, Radioactief afval en getagged met , , op door .

Over Stichting Laka

Het documentatie- en onderzoekscentrum kernenergie - Ketelhuisplein 43, Amsterdam - tel: 020-6168294 - mail: info@laka.org - @LakaNieuws - FB: facebook.com/stg.laka


Gerelateerde berichten:

 

  • 16 november 2020: Laka maakt bezwaar tegen COVRA’s geheim gehouden kernafval-onderzoeksplan

    Laka heeft vandaag officieel bezwaar gemaakt tegen COVRA’s geheim gehouden nieuwe nationale kernafval-eindberging-onderzoeksplan. Nederland is verplicht te onderzoeken hoe kernafval, van onder andere kerncentrale Borssele, duizenden generaties lang kan worden bewaard. En net als in België, moet in Nederland ook het publiek worden geraadpleegd bij de voorbereiding van zo'n onderzoeksplan. Zoals u misschien nog weet, […]


  • 5 november 2020: COVRA gaat met nieuw kernafval-onderzoek tegen eigen adviesraad in

    COVRA deed er zelf lang geheimzinnig over, maar gisteren presenteerde 's lands kernafvalbeheerder eindelijk het kernafval-eindbergings-onderzoeksprogramma voor de komende vier jaar. En zoals we door alle geheimzinnigdoenerij van COVRA, samen met de TU Delft, TNO, Urenco en EPZ al zagen aankomen: COVRA's onderzoeksprogramma focust alleen op de technische aspecten van eindberging van kernafval. Belangrijke sociaalwetenschappelijke […]


  • 2 november 2020: Radioactief afval, waar laten we het?

    Is radioactief afval, dat honderdduizenden jaren blijft stralen, in Nederland veilig op te bergen in een ondergrondse kleilaag? Van 2011 tot 2019 heeft COVRA laten nagaan of met zo'n ondergrondse eindberging radioactieve straling in het leefmilieu onder de toegestane dosis zou blijven. Hiervoor werden wiskundige modellen gebruikt. Peter Löhnberg, specialist in het ontwikkelen van zulke […]


  • 10 april 2020: België raadpleegt bevolking tijdens lockdown alsnog over kernafval

    Nadat België vorig jaar door de Europese Commissie daartoe was aangemaand, opent het NIRAS, de Belgische radioactief afval-organisatie, binnenkort het Belgische nationaal programma voor de eindberging van radioactief afval alsnog voor inspraak. Omdat de eindberging van radioactief afval zo ingewikkeld is, is het namelijk verplicht de bevolking te raadplegen voordat een land een eindbergingsplan vaststelt. […]


  • 25 maart 2020: Eindberging kernafval: ANVS gooit handdoek in de ring

    Omdat toezichthouder ANVS een te onduidelijke rol had bij de voorbereiding van de eindberging van kernafval, neemt de ANVS hier nu afstand van. Dat volgt uit een advies van de Raad van Advies van de ANVS, wat de ANVS heeft omarmd. De RvA wijst er op dat de ANVS wel verantwoordelijk is voor het toezicht […]


  • 18 oktober 2017: Nederlands kernafvalbeleid: import kernafval verder onderzoeken

    Net verschenen het rapport van Nederland voor de zesde toetsingsbijeenkomst van het 'Gezamenlijk Verdrag inzake de Veiligheid van het Beheer van Bestraalde Splijtstof en inzake de Veiligheid van het Beheer van Radioactief Afval'. Een 130 pagina’s tellend overzicht van beleid en ontwikkelingen waarin af en toe zaken voor het eerst benoemd worden. Zo staat er […]