WISE wint hoger beroep tegen ANVS om informatie over geheim Russisch kernongeval

Vorige week heeft de Raad van State, in een hoger beroep van WISE, de weigering van de ANVS om gegevens over een kernongeval in Rusland, in 2017 vrij te geven, vernietigd. De opgevraagde meetgegevens waren verzameld door het Internationaal Atoomagentschap en de ANVS was bang dat door het vrijgeven van deze meetgegevens, de IAEA in de toekomst minder met Nederland zou delen. Dat had de ANVS echter niet nagevraagd bij het IAEA. En omdat gegevens over (radioactieve) vervuiling alleen bij hoge uitzondering geheim mogen worden gehouden, oordeelde de Raad van State dat de ANVS er niet zomaar van uit mocht gaan dat het IAEA tegen vrijgave was, zonder dit na te vragen. De ANVS moet dit nu alsnog doen. Het is ondertussen onwaarschijnlijk dat het IAEA nog bezwaren heeft; de ANVS publiceerde in januari al een IAEA-lijst met gegevens over het kernongeluk.

In 2017 werd in verschillende delen van Europa in de lucht een radioactieve stof gemeten. Deze stof, Ruthenium-106, komt niet in de natuur voor en moet vrij zijn gekomen bij een kernongeval. Er waren echter geen kernongevallen gemeld. Het Internationale Atoomenergieagentschap (IAEA) deelde de Ruthenium-meetresultaten met overheden, waaronder Nederland. WISE had daarom in november bij de ANVS een Wob-verzoek naar die gegevens ingediend. De ANVS weigerde, met als reden dat ze het 'aannemelijk achtte dat het internationale contact van Nederland met de IAEA en met de landen die de gegevens hadden aangeleverd, geschaad kon worden'.

WISE legde zich hier niet bij neer, en ging, na bezwaar, bij de rechtbank in beroep. De rechtbank volgde nog de ANVS, waarop WIse in juni vorig jaar in hoger beroep ging bij de Raad van State. De Afdeling fluit de ANVS nu terug. Wat blijkt: De gevraagde gegevens over het kernongeluk zijn wettelijke gezien "milieu-informatie" en, alhoewel dat volgens de Raad van State niet goed in de Wob is geregeld, een overheidsinstelling mag een verzoek om milieu-informatie alleen 'restrictief' weigeren.

In dit geval betekent dat, dat de ANVS er niet zomaar van uit mocht gaan dat vrijgave van de meetgegevens 'de relatie van Nederland met het IAEA zou schaden'. De ANVS had moeten vragen aan de IAEA of dat inderdaad zo zou zijn. Zo ja, dan had de ANVS, samen met het IAEA, moeten kijken of er andere manieren waren om de gegevens vrij te geven. Omdat de ANVS dat allemaal niet heeft gedaan, heeft de Raad van State de weigering van de de ANVS vernietigd en haar opgedragen alsnog in Wenen na te gaan of de gegevens mogen worden gepubliceerd. Goed nieuws voor toegang tot milieu-informatie!

De ANVS zag de bui al een hangen want ze publiceerde na de rechtszitting in november in januari alsnog de gevraagde meetgegevens. Met groot daarboven de mededeling van het IAEA 'free for public use': Kennelijk is er toch een lijntje tussen Den Haag en Wenen. Wel prettig dat de Raad van State nu ook formeel bevestigt dat overheidsorganisaties alleen maar zeer beperkt openbaarmaking van milieu-informatie mogen weigeren.

Met betrekking tot de meetgegevens; in augustus vorig jaar concludeerden onderzoekers in PNAS dat het radioactieve Ruthenium vrij moet zijn gekomen bij een niet-gemeld ongeluk in een opwerkingsfabriek in het Russische Majak:

O. Masson, G. Steinhauser, et al. analyzed more than 1,000 atmospheric measurements and 200 deposition measurements of radioactive isotope 106Ru levels from Eurasia and found that while the highest 106Ru concentrations were detected over Romania, 106Ru deposition patterns and atmospheric backtracking were consistent with a release from the Mayak nuclear complex in Russia’s Southern Urals. The findings suggest that the 106Ru came from reprocessing spent nuclear fuel, possibly during production of a cerium-144 source for a neutrino experiment.

De onderzoekers gebruikten voor hun onderzoek gegevens afkomstig van een informeel samenwerkingsverband van 22 laboratoria, de 'Ring of Five', waarbij ook het RIVM is betrokken. Goed om te zien dat waar overheden nog steeds de reflex hebben om milieu-vervuiling te verdoezelen, onderzoekers ondertussen lang en breed alle informatie met elkaar delen. "Zonder nationale en internationale transparantie bij kernongevallen kunnen burgers autoriteiten nooit volledig vertrouwen." aldus WISE. Het is niet duidelijk of de lijst met gegevens die de ANVS heeft gepubliceerd nog afwijkt van de gegevens die de onderzoekers hebben gebruikt. WISE vervolgt:

Hoewel de gemeten waarden geen gevaar voor de bevolking rond de meetpunten hebben opgeleverd, concludeerde het Franse instituut IRSN al in november 2017, dat “een ongeval van deze omvang in Frankrijk maatregelen zou vergen om de bevolking in een omtrek van enkele kilometers rond het ongeval te beschermen”. Tot op vandaag blijft Rusland ontkennen dat er wat dan ook is gebeurd in Mayak.

De in januari door het ANVS gepubliceerde gegevens van het IAEA over Ruthenium-106-metingen staan opgenomen in onderstaande kaart. Majak is de fel rode stip.


Bekijk de kaart

Legenda meetwaarden Ruthenium-106:

 Small / No data available
 0-5 Bq/m²
 5-30 Bq/m²
 30-58 Bq/m²
 58-88 Bq/m²
 88-125 Bq/m²
 > 125 Bq/m²
 Mayak
Dit bericht werd geplaatst in ANVS, Geheimhouding, IAEA, Opwerking, Rusland, Straling en getagged met , , , , op door .

Over Stichting Laka

Het documentatie- en onderzoekscentrum kernenergie - Ketelhuisplein 43, Amsterdam - tel: 020-6168294 - mail: info@laka.org - @LakaNieuws - FB: facebook.com/stg.laka


Gerelateerde berichten:

 

  • 29 november 2019: WISE naar Raad van State na geheimhouding radioactieve lozing

    In 2017 werd in verschillende delen van Europa in de lucht een radioactieve stof gemeten. Deze stof, Ruthenium-106, komt van nature niet voor in de lucht en moest vrij zijn gekomen na een ongeluk met een kerninstallatie. Er waren echter geen kernongevallen bekend. Het Internationale Atoomenergieagentschap IAEA deelt de Europese metingen met haar leden, waaronder […]


  • 10 september 2020: Kort geding: COVRA dreigt minder met de overheid te gaan delen

    Gistermiddag, 9 september, behandelde de rechtbank in Breda het kort geding over het bezwaar van COVRA, tegen een besluit van de nucleaire toezichthouder ANVS om informatie over de financiering van kernafval openbaar te maken. Het gaat om informatie over een inspectie bij de COVRA en over een bericht van de ANVS aan staatssecretaris Van Veldhoven […]


  • 29 juli 2020: COVRA naar rechter om ANVS-inspectie over financiering eindberging geheim te houden

    Vorige week berichtten we dat de kernafvalbeheerder COVRA bezwaar had tegen openbaarmaking van informatie over een inspectie van de toezichthouder ANVS bij COVRA en over het signaal van de ANVS dat het bestaande kader voor financiering van de eindberging van kernafval herzien moet worden. De ANVS had tot openbaarmaking besloten na een verzoek hierom van […]


  • 20 juli 2020: COVRA wil dat ANVS voorgenomen dwangsom geheim houdt

    Toezichthouder ANVS meldde in haar recente jaarverslag een inspectie te hebben gedaan bij kernafvalbeheerder COVRA en naar aanleiding daarvan staatssecretaris Van Veldhoven te hebben geadviseerd de financiering van de opslag en eindberging van kernafval te herzien. Laka heeft de ANVS daarop om meer informatie gevraagd, en het blijkt nu dat de ANVS de COVRA na […]


  • 25 oktober 2019: COVRA houdt kernafval onderzoek geheim voor NGO’s

    Gisteren kondigde Laka aan een rechtszaak te hebben aangespannen tegen COVRA omdat de kernafvalbeheerder geen informatie over de onderzoeksplannen voor de eindberging van kernafval geeft. Behalve bij  COVRA heeft Laka deze informatie natuurlijk ook elders gevraagd. Onlangs ontving Laka van het RIVM, een partner van COVRA, wèl (wat) documenten over de onderzoeksplannen van de COVRA. […]


  • 30 juni 2020: Waar was het ongeluk deze keer?

    Begin juni werd in Scandinavië verhoogde radioactiviteit gemeten, en eind vorige week berichte het RIVM er over. Alhoewel de gemeten radioactiviteit laag is, is de bron er van nog onbekend. De samenstelling van de waargenomen radionucliden wijst op materiaal uit een kernreactor. Het RIVM meet continu radioactiviteit in de lucht boven Nederland en heeft de […]