Europese Commissie onderzocht financiering COVRA na staatssteunklacht Laka

Zomer 2017 diende Laka, samen met mensen met zonnepanelen op hun dak, een Europese staatssteunklacht in. Opwekkers van duurzame stroom betalen namelijk voor hun afval, terwijl kerncentrale-exploitant EPZ in Borssele bij het opwekken van kernenergie door de COVRA (een staatsbedrijf) van kosten van kernafval is afgeschermd. En dat is (verboden) staatssteun. Na geduldig graven bleek dat de Europese Commissie na Laka's klacht ook echt een onderzoek naar de financiering van kernafvalbeheerder COVRA was gestart. De voorzitter van de ANVS schrijft begin 2019 aan staatssecretaris Van Veldhoven dat Laka's klacht "juridische en financiële implicaties [kan] hebben voor [Kerncentrale Borssele, Urenco, NRG Petten, ...] in die zin dat in het uiterste geval Nederland kan worden gelast om er voor te zorgen dat het door de leveranciers te weinig betaalde alsnog van deze bedrijven zal worden gevorderd, zelfs tot tien jaar terug.".
Onze verbazing was vervolgens weer groot toen we vorige week hoorden dat de Europese Commissie, na drie jaar onderzoek, en zonder enige toelichting, september vorig jaar het staatssteunonderzoek heeft gestaakt.

De Bonte Hen

Eén van de indieners heeft een 'winddeel' in de Bonte Hen

Na een serie Wob-verzoeken om er achter te komen wat er precies mis is met de tarieven van kernafvalbeheerder COVRA, bleek dat toezichthouder ANVS staatssecretaris Van Veldhoven van 2018 tot 2020 heeft geadviseerd in een onderzoekstraject van de Europese Commissie naar aanleiding van Laka's staatssteunklacht. Laka's klacht ging, kort samengevat, over de vraag of het Nederlandse systeem van "finale kwijting" van radioactief afval verboden staatssteun is. Laka vind al heel lang van wel, de ANVS van niet:

Er is geen markt voor de opslag van radioactief afval in de EU of internationaal, waardoor grensoverschrijdend handelsverkeer - als bedoeld in artikel 107 VWEU - voor de activiteiten van COVRA niet aan de orde is. Bij afwezigheid van grensoverschrijdend handelsverkeer kan er geen sprake zijn van staatssteun

Steun Laka!
Behoud onafhankelijk onderzoek over radioactief afval, nu en in de (verre) toekomst!
Word donateur van Stichting Laka!

Om een staatssteunklacht in te dienen moet je concurrent zijn. Iedere producent van duurzame elektriciteit, bijvoorbeeld met zonnepanelen, is concurrent van kerncentrale Borssele en kan dus een klacht over concurrentievervalsing indienen. Daarom heeft Laka samen met mensen uit Drenthe, Flevoland, Friesland, Gelderland, Noord- en Zuid-Holland, Utrecht en Zeeland, die zelf zonnepanelen en aandelen in een windmolen hebben, een klacht opgesteld.

Tweede Europese infractieprocedure over Nederlands radioactief afval-beleid
Nederland was in mei 2018 door de Europese Commissie al in gebreke gesteld over het nationaal programma radioactief afval. De Commissie betwijfelt of "Nederland aantoont dat het redelijke stappen heeft gezet ter vervulling van haar ethische plicht om ervoor te zorgen dat toekomstige generaties geen onnodige last ondervinden van de verbruikte splijtstof en het radioactief afval”. Nu blijkt dus dat de Europese Commissie naar aanleiding van onze klacht ook echt een onderzoek naar de financiering kernafval was gestart. Voor dit onderzoek, of bij het beheer van radioactief afval staatssteunvoorschriften wel in acht zijn genomen, heeft de Commissie van mei 2018 tot december 2019 drie keer (nadere) vragen gesteld. "Na dit onderzoek kan de Commissie een 'formele onderzoeksfase' starten", aldus Jan van den Heuvel, voormalig voorzitter van de ANVS in een nota aan staatssecretaris Van Veldhoven.

De ANVS is begin 2020 gestopt met de coördinatie van kernenergiebeleid. Omdat Nederland de laatste vragen van de EC in december 2019 beantwoordde, viel de uitkomst van de procedure, buiten het bereik van Laka's Wob-verzoek bij de ANVS.

In 2018 startte de Commissie daarmee twee onderzoeken naar het Nederlands kernafvalbeleid. Laka's staatssteunklacht is onderzocht door een andere afdeling dan het onderdeel wat toeziet op de nationale programma's over kernafval.

De nu vrijgegeven Wob-stukken lopen tot december 2019. De vraag diende zich dus aan wat de EC na 2019 heeft besloten. En dan meldt een betrouwbare bron ons dat de Commissie in september 2020 het staatssteunonderzoek 'after careful examination of the information received on nuclear waste treatment in the Netherlands' heeft gestaakt. Op grond waarvan? Geheim.

'Transparantie' COVRA

"Maar transparantie alleen is niet voldoende. Wanneer je volledig transparant bent, ben je immers onzichtbaar. COVRA wil juist zichtbaar zijn in de samenleving en een positieve dialoog over radioactief afval stimuleren. Dat vraagt om actief communicatiebeleid."
COVRA, Jaarrapport 2018

Wat opvalt in de gewobte stukken is dat de COVRA, het bedrijf dat de feitelijke manifestatie van de staatssteun-maatregel is, door het ministerie volledig wordt meegenomen: Zo wordt de beantwoording van de vragen van de EC afgestemd met de COVRA. Het samen optrekken van COVRA met IenW is relevant voor Laka's recente rechtszaak tegen COVRA voor meer openbaarheid rondom het onderzoeksprogramma eindberging. COVRA's advocaat (het kantoor van de Landsadvocaat nota bene) hield tijdens die zitting een pleidooi dat 's lands kernafvalbeheerder een 'normaal' bedrijf zou zijn, en daarom geen informatie over het onderzoeksprogramma hoeft te publiceren. Er zou alleen informeel contact met IenW zijn. 'Als IenW iets van de COVRA zou willen, dan moet dat via wetgeving'. Dan vraag je je af welk normale bedrijf samen met de Staat optrekt om Europees handhavingstraject af te wenden?

Waar is het openbaar debat over het beheer van radioactief afval?
Het is verontrustend dat er zo weinig actieve openbaarheid is over kernafvalbeleid: de Europese Commissie maakt zich zorgen dat Nederland niet voorkomt dat toekomstige generaties last hebben van ons kernafval, de toezichthouder stelt vast dat het 'kader voor de financiering van het beheer van radioactief afval onvoldoende is uitgewerkt', en bij dat alles was er ook nog een verdenking van verboden staatssteun. Is er in het Nederlands kernafvalbeleid eigenlijk iets wel in orde? Met alle aandacht voor kernenergie zou je toch verwachten dat er ook wat aandacht voor de back end zou zijn? Maar nee: vanuit het departement wordt "het overleg over de uitwerking van het kader opgestart met in eerste instantie het Ministerie van Financiën en de ANVS". Ondertussen doet Rathenau instituut in alle stilte vijf jaar onderzoek naar publieksparticipatie voor eindberging,
Serieus? Zonder een kleine milieuorganisatie als Laka niemand die het er ooit over heeft?

Goed nieuws uit Genève
Overigens lijkt het er op dat we met onze gestrande staatssteunklacht kennelijk nog mazzel hebben gehad. Want de Europese Commissie heeft de neiging om in staatssteunprocedures milieu-aspecten over het hoofd te zien. En milieu-organisaties hadden vervolgens niet het recht om hierover bij het Europese Hof te procederen. Alleen: dat behoort binnenkort tot het verleden. Want net vorige week heeft het nalevingscomité van het Aarhus-Verdrag - het zelfde comité dat ook oordeelde dat de levensduurverlenging van Borssele in strijd met internationale milieuregels is  - geoordeeld dat de regels zo moeten worden aangepast dat milieu-organisaties in vervolg juridisch ontvankelijk zijn in Europese staatssteunzaken.

(Tekst gaat door onder tweet)

Komende najaar treffen in Genève alle partijen die het Aarhus Verdrag hebben geratificeerd. Daar worden dan ook de bevindingen van het nalevingscomité formeel vastgesteld. Voor Nederland komt dat dan neer op een internationale schrobbering over de levensduurverlenging van Borssele, en voor de Europese Commissie het startschot om de staatssteunregels te herzien. En dan kan Laka de staatssteunklacht over de financiering van het kernafval van Borssele (...en Urenco, NRG, de TU Delft, ...) gewoon zelf indienen. En dan zal de Commissie, in plaats van in een geheim onderzoek, in het openbaar moeten onderzoeken of het verboden staatssteun voor kernenergie is dat kerncentrale Borssele zónder onzekerheidsmarge of risico opslag kernafval bij de COVRA kwijt kan, terwijl, bijvoorbeeld, Duitse kerncentrales daar een risico-oplag van 35% voor betalen.

Dit bericht werd geplaatst in ANVS, COVRA, Europese Commissie, Geheimhouding, Radioactief afval, Regering en getagged met , , , , , op door .

Over Stichting Laka

Het documentatie- en onderzoekscentrum kernenergie - Ketelhuisplein 43, Amsterdam - tel: 020-6168294 - mail: info@laka.org - @LakaNieuws - FB: facebook.com/stg.laka


Gerelateerde berichten:

 

  • 20 juli 2020: COVRA wil dat ANVS voorgenomen dwangsom geheim houdt

    Toezichthouder ANVS meldde in haar recente jaarverslag een inspectie te hebben gedaan bij kernafvalbeheerder COVRA en naar aanleiding daarvan staatssecretaris Van Veldhoven te hebben geadviseerd de financiering van de opslag en eindberging van kernafval te herzien. Laka heeft de ANVS daarop om meer informatie gevraagd, en het blijkt nu dat de ANVS de COVRA na […]


  • 12 april 2021: Rechter: Kernafvalbeheerder COVRA valt niet onder de Wob

    Vrijdag post van de Rechtbank Amsterdam. Naar aanleiding van het beroep van Laka vindt de Rechtbank Amsterdam dat kernafvalbeheerder COVRA "niet een onder verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan werkzame instelling, dienst of bedrijf is als bedoeld in artikel 3 van de Wob en het Verdrag van Aarhus". Daarom kan er, volgens de rechter, geen Wob-verzoek worden […]


  • 3 februari 2021: Europa stelde Nederland vragen over financiering radioactief afval

    We komen er wel: De Europese Commissie heeft Nederland medio 2018 vragen gesteld over de financiering van het beheer van radioactief afval. Eerst was namelijk alleen maar duidelijk dat de Commissie Nederland op de vingers had getikt dat Europese regels over het beheer vanen radioactief afval niet goed in Nederlands beleid waren omgezet. Alhoewel we […]


  • 9 oktober 2020: ANVS: Ziekenhuizen krijgen de rekening voor het kernafval van Borssele

    Toezichthouder ANVS heeft vastgesteld dat ziekenhuizen de rekening krijgen voor de financiële risico's die kernafvalbeheerder COVRA aangaat voor de verwerking en opslag van kernafval van de kerncentrale Borssele en de Hoge Flux Reactor in Petten. Dit is in strijd is met het wettelijke principe van 'de vervuiler betaalt'. De ANVS wilde COVRA daarom een dwangsom […]


  • 29 juli 2020: COVRA naar rechter om ANVS-inspectie over financiering eindberging geheim te houden

    Vorige week berichtten we dat de kernafvalbeheerder COVRA bezwaar had tegen openbaarmaking van informatie over een inspectie van de toezichthouder ANVS bij COVRA en over het signaal van de ANVS dat het bestaande kader voor financiering van de eindberging van kernafval herzien moet worden. De ANVS had tot openbaarmaking besloten na een verzoek hierom van […]


  • 24 oktober 2019: Geen geheimen over de eindberging van kernafval!

    In april heeft Laka radioactiefafvalbeheerder Covra gevraagd naar onderzoeksplannen voor de eindberging van kernafval. Alhoewel de Centrale organisatie voor radioactief afval publiekelijk altijd beweert heel transparant te zijn, paste het antwoord van de Covra op één velletje: “Nee”. Laka vindt dat mensen het recht hebben om in een vroeg stadium betrokken te worden bij het […]