Met een gelikt youtube filmpje heeft Allseas, het Nederlands-Zwitsers offshore bedrijf wat grossiert in het aanleggen van aardgasleidingen op zee, bekendgemaakt dat ze na 2030 haar schepen op kernenergie wil laten varen. "Na 2030" is nog lekker rekkelijk geformuleerd, want er is heel veel onduidelijk en onbekend over de precieze implicaties van kernreactoren op burgerschepen.
Allseas schrijft op haar schepen een SMR-reactor te willen inzetten die op TRISO-splijtstof draait. In het filmpje vertelt Allseas dat dit laag verrijkt uranium is, maar het gaat hierbij om uranium met een verrijkingsgraad van rond de 20%. Urenco in Almelo, mag dit, vanwege het proliferatie-risico - niet produceren. En waar kerncentrales op land en militaire schepen nog enigszins te beveiligen zijn, laat Allseas het wijselijk in het midden of het wel wenselijk is dat er civiele schepen met een aanzienlijke voorraad van dit soort splijtstof overal ter wereld gaan rondvaren.
Artikel gaat door onder de video van Allseas
Met een bijdrage van circa 3% aan de wereldwijde CO₂-uitstoot is de maritieme sector natuurlijk een logische kandidaat voor vergroening. En daarbij wordt kernenergie steeds vaker genoemd als mogelijk oplossing. Ook het Kabinet heeft een programma "nucleaire voortstuwing van schepen". Maar achter de nucleaire waterfietserij schuilt een juridisch en maatschappelijk mijnenveld waar ook Allseas niet zomaar omheen zeilt.
In oktober 2023 publiceerden overheid en sector in de geest van de VOC No guts, no Hollands Glorie. Met deze sectoragenda willen overheid en de maritieme industrie richting geven aan het versterken van de maritieme sector. Dat is nodig, zeggen ze, “om klaar te zijn voor de grote uitdagingen waar Nederland voor staat: de vitale infrastructuur op zee, klimaatadaptatie, energietransitie, militaire veiligheid en het verdienvermogen.”Eén van de projecten, gecoördineerd door het ministerie van Defensie, is nucleaire voortstuwing. Doel van het programma is om binnen 10 jaar - dus vóór eind 2033 - een gestandaardiseerde, modulaire kernreactor voor de scheepvaart te ontwikkelen.
De inzet van SMRs op zee is namelijk verre van vanzelfsprekend. Internationale verdragen zoals UNCLOS en SOLAS bieden slechts fragmentarische richtlijnen voor dit soort scheepvaart en cruciale kwesties zoals aansprakelijkheid bij ongevallen, verwerking van kernafval en toegang tot havens en vaarroutes zijn nog onontgonnen gebied.In de jaren zestig van de vorige eeuw werd in Duitsland de Otto Hahn gebouwd, een vrachtschip met een kernreactor. Dit schip is echter altijd geweigerd in het Suez kanaal, en werd eigenlijk vooral toegelaten tot havens in Afrika en Zuid Amerika.
De publieke acceptatie van civiele nucleaire schepen is dan ook laag. Projecten zoals de Amerikaanse NS Savannah en de Japanse Mutsu strandden niet op technische, maar op maatschappelijke en politieke bezwaren. Havens weigeren nucleaire schepen vaak uit voorzorg. Dit dwingt exploitanten om afgelegen, speciaal uitgeruste havens te bouwen – een kostbare en logistiek complexe onderneming.
Ook onbeantwoord is de vraag welke toezichthouder bevoegd is voor de kernreactoren van Allseas. is dat de ANVS? En, de locatiekeuze voor een nieuwe kerncentrale in Zeeland, of aan de Eemshaven, staat open voor inspraak. Maar welke inspraak is er als een kernreactor af en toe een havens bezoekt?
Kernenergie op zee "na 2030" is dus ook geen realistische route. We vragen ons nu vooral af waarom Allseas nu proclameert op in te zetten. Want ook dit is weer een afleidingsmanoeuvre die ons wegleidt van bewezen oplossingen zoals wind- en zonne-energie.