Maandag werd de tweede voortgangsrapportage over de Pallas-kernreactor gepubliceerd, en hij is direct achterhaald. Terwijl PVV-minister Agema van VWS 421 miljoen euro extra overmaakt, tot haast €2,5 miljard, en de oplevering opnieuw wordt uitgesteld, blijft het kabinet vasthouden aan een project dat meer weg heeft van een bodemloze put. De oude HFR-reactor — cruciaal voor de productie van medische isotopen — wankelt, en de businesscase van Pallas brokkelt verder af. Toch wordt er nog steeds gedaan alsof de bouw pas “echt” begint na goedkeuring van het volgende verbeterplan. Wat is er nodig voordat de overheid durft de stekker er uit te trekken?

De tweede voortgangsrapportage, afgelopen maandag gepubliceerd, besteedt veel aandacht aan het verbeterplan waar NRG PALLAS aan werken en wat “in het tweede kwartaal van 2025 wordt voorgelegd aan het Gate Review-team.” Dit Gate Review-team is een “extern en onafhankelijk team dat bestaat uit ervaren projectdirecteuren en managers van binnen en buiten de Rijksoverheid.” Het oordeel van het Gate Review team was oranje: er is weliswaar een kundige organisatie, maar er zijn drie belangrijke aandachtspunten: 1- Onduidelijke governance bij VWS; 2- Ontbreken van een actuele projectbaseline (baseline 9: actualisatie van scope, kosten, planning en risico’s) en: 3- Onvoldoende samenwerking tussen VWS en NRG PALLAS.

Zoals al eerder geconstateerd is het voortgangsrapport al verouderd bij verschijning. De eerste maanden van 2025 waren voor Pallas niet bepaald soepel. Een maand geleden werd in de Voorjaarsnota bekend dat de kernreactor weer 421 miljoen duurder uitvalt. VWS kijkt nu of daar opnieuw een staatssteuntoets voor moet worden doorlopen.

En in februari kwam NRC met een onthutsend artikel over de voortgang van het project. Vervolgens berichtte Agema dat de bouw van Pallas niet mag beginnen voor er een nieuw verbeterplan is doorlopen. Die ‘bouw van Pallas’ is overigens een rekbaar begrip, kort geleden werd nog trots gevierd dat 'het fundament is gelegd’. Maar het fundament hoort blijkbaar niet bij de ‘bouw van Pallas’.

Rapport: "HFR voldoet mogelijk niet meer aan veiligheidseisen"

Pallas: een bodemloze put

Inbedrijfname van Pallas wordt in de voortgangsrapportage nog in 2031 voorzien, maar in de begeleidende brief van de minister staat: "Daarnaast laten de voorlopige uitkomsten van baseline 9 zien dat de PALLAS-reactor in 2032 commercieel in bedrijf wordt genomen in plaats van in 2031." Eén van de eerste berichten die we schreven over Pallas, in augustus 2004, vermeldde dat NRG verwachtte in 2015 de nieuwe kernreactor te openen voor een kostprijs tussen de 200 en 250 miljoen euro. 2015 moest ook wel want de HFR was al in 1961 in bedrijf genomen en de bedrijfsduur was niet oneindig. En sluit de HFR voordat Pallas klaar is, is het marktaandeel zeker weg. En het gaat niet goed met de HFR: Eind vorig jaar werd bekend dat de overheid NRG moest redden van een faillissement door het wegvallen van een productiecyclus door een storing in de reactor. En toen vond de operator ook een losse balk in de reactor.
En bedenk dan eens dat het bedrijf op het randje van faillissement balanceert door het missen van één productiecyclus, in die financiële situatie meer dan € 600 miljoen (683 miljoen volgens de Voortgangsrapportage) rentedragende leningen moet terugbetalen! Is er ook maar iemand binnen de overheid die er van uit gaat dat ze dat geld ooit terug zien?

En dan wat betreft de HFR, in de laatste vier regels van de voortgangsrapportage staat nog een enorme adder. Vermeldt de samenvatting nog: “Totdat het productieproces van de HFR overgezet is naar de PALLAS-reactor, blijft NRG PALLAS voor de productie van medische isotopenafhankelijk van de HFR”. Op blz 20, in het verslag van Mott MacDonald, de technisch adviseur van VWS, volgt er nog een toevoeging: “Gezien de technische leeftijd van de HFR, wijst de TA erop dat dit aanvullende financiële middelen zal vereisen om de nucleaire veiligheid en voorzieningszekerheid van medische isotopen te waarborgen. Bovendien is er een kans dat dit niet mogelijk blijkt te zijn binnen de geldende veiligheidsnormen.”