De Europese Commissie wil gaan onderhandelen over een Nederlandse overname van de HFR, de kernreactor in Petten, en de verantwoordelijkheid voor de sloop er van. Dat staat in het voorgestelde Europese meerjarenbudget (2028–2034). VVD-buitenland minister Van Weel vindt dat onacceptabel: "VWS heeft niet de kennis en capaciteit om de verantwoordelijkheid voor de ontmanteling van de HFR op zich te nemen". Dat is dan wel weer gek. Voor de recente overname van Dodewaard waren kennis en capaciteit namelijk géén bezwaar.

Tot nu toe waren gesprekken met Brussel over een eventuele overdracht van de HFR vrijblijvend. Brussel draait dat nu om: verplichte onderhandelingen, met een deadline van twee jaar. Het kabinet vind dat een gevaarlijk signaal. “Volgens het kabinet kan er geen sprake zijn van risico-overdracht, in welke vorm dan ook, aan Nederland." De reactor is van de EU, dus de EU moet hem ook ontmantelen, aldus Van Weel. Geen woord over dat Nederland de kernreactor al sinds de jaren '60 exploiteert, en dat het adagio toch echt is dat de vervuiler betaalt.

Krokodilentranen
De Commissie geeft aan “nog steeds volledig het relevante ontmantelingsprogramma te bekostigen”, maar Van Weel vraagt zich af wat ‘relevant’ precies betekent en wijst op discussies over wie verantwoordelijk is als de uitvoerende partij niet dezelfde is als de betalende partij.
In 2018 vroeg de Rekenkamer zich echter al af of bekostiging van de sloop van de HFR door de EC wel juridisch afdwingbaar was. Dan is de vraag wel gerechtvaardigd wat Van Weel sinds die tijd dan precies heeft gedaan om dit te repareren.

De kwestie kan zomaar uit groeien tot een  conflict over het nieuwe EU-budget. Nederland zegt Europese samenwerking op nucleaire veiligheid te steunen, maar weigert elke vorm van risico-overdracht. Brussel, en ook de 23 lidstaten zónder nucleaire JRC-faciliteiten, denken daar anders over...