In Finland sleept een miljoenenconflict rond de nieuwe kerncentrale Olkiluoto 3 zich voort. Na jaren vertraging en kostenoverschrijdingen is de kernreactor eindelijk operationeel, maar nu vechten exploitant TVO en netbeheerder Fingrid in de rechtszaal over wie moet betalen voor een dure backupvoorziening. Het Finse hoogspanningsnet kan een plotselinge uitval van de 1.600 MW-reactor niet opvangen zonder een speciaal “systeemscherm” dat honderden miljoenen kost. De vraag: wie draait op voor die rekening? De markttoezichthouder moet opnieuw oordelen, terwijl de juridische kosten al in de miljoenen lopen.

Deze zaak legt een fundamenteel probleem bloot: grote kerncentrales brengen niet alleen bouwrisico’s, maar ook systeemrisico’s mee. Een enkele storing kan het hele elektriciteitsnet ontwrichten. Dat vraagt om dure back-upmaatregelen, waarvan de kosten vaak pas na ingebruikname duidelijk worden.

Het kabinet zet in op kernenergie als 'essentiële pijler': Er liggen plannen voor nieuwe kerncentrales – mogelijk zelfs vier – met vermogens van 1.050 tot 1.650 MW per stuk. De kostenraming voor de bouw ligt tussen €20 en €30 miljard, exclusief aanvullende infrastructuur. TNO waarschuwde al dat naast de bouwkosten ook de systeemkosten stijgen: netverzwaring, flexibiliteitsvoorzieningen en noodscenario’s moeten worden meegenomen in de totale businesscase.

Nederland kampt nu al met netcongestie. Een kernreactor van Olkiluoto-formaat vormt bij plotselinge uitval een vergelijkbare uitdaging. En wie betaalt straks voor de extra buffers en noodmaatregelen? De overheid? De exploitant? U raadt het al: de kleinverbruiker via hogere net-tarieven.