Een nieuw uitgebreid onderzoek van het Duitse Umweltbundesamt (UBA) zet grote vraagtekens bij de rol die kernenergie kan spelen in de strijd tegen klimaatverandering. Volgens de studie is kernenergie niet noodzakelijk om de klimaatdoelen van Parijs te halen en zal haar bijdrage richting 2050 beperkt blijven. Hernieuwbare energiebronnen zoals zon en wind zijn volgens de onderzoekers zowel goedkoper, sneller inzetbaar als effectiever.

Het rapport analyseert internationale klimaatscenario’s en nationale plannen tot 2050. In alle onderzochte modellen neemt het aandeel kernenergie in de elektriciteitsproductie af, terwijl hernieuwbare energie juist sterk groeit. Tegen 2050 kan het aandeel kernenergie dalen tot slechts enkele procenten van de wereldwijde elektriciteitsmix, terwijl hernieuwbare bronnen oplopen tot 80 tot 97 procent.

Ook een “renaissance” van kernenergie, zoals door sommige landen wordt bepleit, acht het UBA onrealistisch. Zelfs in optimistische scenario’s groeit de nucleaire capaciteit slechts beperkt. De recente internationale belofte om de kernenergiecapaciteit te verdrievoudigen tegen 2050 wordt door de onderzoekers als onhaalbaar bestempeld.

Een van de belangrijkste conclusies is dat kernenergie economisch niet kan concurreren met hernieuwbare energie. Stroom uit nieuwe kerncentrales kost nu al aanzienlijk meer dan elektriciteit uit wind en zon, en die kloof zal volgens het rapport verder groeien.
Daarnaast kampen kerncentrales met lange bouwtijden – vaak 10 tot 18 jaar – en hoge financiële risico’s. De investeringskosten nemen het grootste deel van de totale kosten in beslag, waardoor projecten vaak alleen met staatssteun van de grond komen.
Deze traagheid maakt kernenergie volgens het UBA ongeschikt om op korte termijn significante broeikasgasreducties te realiseren, precies wat nodig is om de klimaatcrisis aan te pakken.

Het rapport benadrukt dat een energiesysteem gebaseerd op zon en wind flexibiliteit vereist om schommelingen in aanbod op te vangen. Kerncentrales zijn daar slecht op ingericht: ze zijn groot, inflexibel en economisch afhankelijk van hoge bezettingsgraden.
In een toekomst met veel hernieuwbare energie zouden kerncentrales juist minder uren draaien, wat de kosten per kilowattuur verder opdrijft. Dat maakt ze structureel ongeschikt voor een energiesysteem dat grotendeels op variabele bronnen draait.

De studie bevestigt dat kernenergie relatief lage broeikasgasemissies heeft over de hele levenscyclus – vergelijkbaar met wind en zon en veel lager dan fossiele bronnen.
Tegelijkertijd blijkt dat deze klimaatprestatie sterk afhankelijk is van factoren zoals de kwaliteit van uraniumerts en de gebruikte technologie. Bovendien komen een groot deel van de emissies uit mijnbouw en brandstofproductie, niet uit de centrale zelf. Volgens het rapport maakt dit duidelijk dat kernenergie geen “autonome” klimaatoplossing is, maar afhankelijk blijft van andere – vaak fossiele – delen van het energiesysteem. Hoewel kernenergie CO₂-uitstoot kan vermijden ten opzichte van kolencentrales, gebeurt dat tegen hoge kosten. De kosten per vermeden ton CO₂ liggen volgens het rapport vele malen hoger dan bij wind- en zonne-energie, die zelfs netto goedkoper kunnen zijn dan fossiele alternatieven.

Opvallend is ook dat kerncentrales zelf steeds kwetsbaarder worden door klimaatverandering. Hittegolven, droogte en stijgende zeespiegels kunnen de werking verstoren of zelfs stilleggen.
Daarnaast blijven risico’s rond zware ongevallen, radioactief afval en proliferatie bestaan. Deze factoren zijn moeilijk te kwantificeren, maar spelen volgens het rapport wel degelijk een rol in de totale milieubeoordeling.

Nieuwe technologieën zoals kleine modulaire reactoren (SMR’s) worden vaak gepresenteerd als oplossing voor de problemen van traditionele kerncentrales. Het UBA is echter sceptisch: commerciële toepassingen zijn nog niet beschikbaar en kostenramingen zijn onzeker. De bijdrage van SMR’s vóór 2040 wordt als verwaarloosbaar ingeschat. Ook alternatieve toepassingen zoals waterstofproductie of ontzilting veranderen het oordeel niet: ze blijven marginaal en vaak duurder dan hernieuwbare alternatieven.

De eindconclusie van het rapport is helder: kernenergie is geen hoeksteen van een toekomstig klimaatneutraal energiesysteem. Voor het halen van de klimaatdoelen zijn snelle, brede uitrol en verdere kostendalingen van hernieuwbare energie essentieel. Kernenergie is daarvoor te duur, te traag en te inflexibel — en komt dus “te laat en te kostbaar” om een doorslaggevende bijdrage te leveren.