Met de samenvoeging van de ministeries Economische Zaken en Klimaat en Groene Groei tot één groot ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) presenteert het kabinet-Jetten zijn ambities voor nieuwe kerncentrales en Small Modular Reactors (SMR’s). Staatssecretaris Jo‑Annes de Bat is daarbij de nieuwe macher van het kernenergiebeleid van de regering. Maar opvallend genoeg blijft één cruciaal dossier opnieuw buiten beeld: het kernafval.
Want hoewel De Bat nu verantwoordelijk is voor de bouw van kerncentrales, het nucleaire investeringsprogramma en de bijbehorende energie-infrastructuur, valt het kernafvaldossier niet binnen zijn portefeuille. Dat blijft verspreid elders binnen departementale organisaties ondergebracht, zonder duidelijke bestuurlijke verantwoordelijkheid.
Daarmee blijft onduidelijk wie nu politiek aanspreekpunt is voor het lange‑termijnbeheer van hoogradioactief afval, de financiële onderbouwing van eindberging of de aanpak van de toenemende volumes afval die door de gewenste nieuwe kerncentrales zullen ontstaan.
In de toelichting op de nieuwe taakverdeling benadrukt CDA'er De Bat vooral de noodzaak om netcongestie op te lossen en nieuwe kerncentrales te realiseren: meer infrastructuur, meer productiecapaciteit, meer “schone energie uit eigen land”.
Maar in de communicatie vanuit het kabinet schittert kernafval door afwezigheid. Terwijl de bouw van nieuwe kerncentrales automatisch betekent dat Nederland veel meer kernafval zal moeten opslaan, verwerken en uiteindelijk voor tienduizenden jaren veilig moet bergen, wordt dat aspect structureel onbenoemd.
De beperkte aandacht voor kernafval is extra gênant omdat het Nederlandse kernafvalbeleid al jaren onder druk staat. De tijdelijke opslag bij COVRA wordt almaar uitgebreid, terwijl de plannen voor een definitieve eindbergingslocatie op de lang baan worden geschoven.
Critici signaleren dat Nederland zich volledig richt op bouwambities en investeringsmodellen, maar daarbij de inherente nadelen van kernenergie negeert. Maar kernafval is niet slechts een technisch detail, het is een groot maatschappelijke vraagstuk, met grote financiële en complexe ethische aspecten.
Dat het nieuwe ministerie bij de toewijzing van verantwoordelijkheden wél expliciet de bouw van kansloze SMRs meeneemt, maar níet het beheer van de afvalketen, voedt de indruk dat dit dossier bewust uit de spotlights wordt gehouden.
Nu D66 toelaat dat de kernenergie-dromen van CDA en de VVD een prominente rol krijgen in het nationale energiebeleid, is het kernafvaldossier de lakmoesproef voor de geloofwaardigheid van dat beleid. Zonder kernafval in de portefeuille van De Bat is het kabinet-Jetten na minder dan drie weken al af.