Vorige week debatteerde de Tweede Kamer over de wijziging van de Kernenergiewet die nodig is om kerncentrale Borssele langer open te houden dan de huidige vergunning tot 2033 toelaat. In dat debat kwam, niet voor het eerst, de afhankelijkheid van het Russische staatsbedrijf Rosatom in de splijtstofketen van Borssele ter sprake. D66-Kamerlid Felix Klos diende een motie in om die afhankelijkheid "zo snel mogelijk" te beëindigen en de Kamer voor eind 2027 te informeren over de voortgang. Staatssecretaris Jo-Annes de Bat (CDA) erkende dat de band met Rusland, maar kon niet meer beloven dan dat het kabinet "naar een uitweg blijft zoeken."

Nieuw licht op die afhankelijkheden werpt een recent rapport van de Bellona Foundation, Rosatom 2025 (the war, energy and global activity). Het rapport documenteert — op basis van Eurostat-gegevens en van ANVS-vervoersvergunningen — dat de eerdere toezeggingen van zowel Urenco als de regering niet zijn nagekomen: Nederland functioneert nog altijd als draaischijf voor Russisch uranium. Niet als uitzondering, maar als structureel onderdeel van een lopend systeem.

Achtergrond: het schandaal van februari 2024
Om de bevindingen van Bellona te begrijpen, is het nuttig kort terug te gaan naar februari 2024, toen Tubantia onthulde dat de ANVS vergunning had verleend voor de transport van verrijkt uranium vanuit Rusland naar Urenco in Almelo. Dat was opmerkelijk omdat Urenco-directeur Ad Louter, na de Russische inval in Oekraïne had aangekondigd "alle contracten met Rusland" te hebben stopgezet — een bewering die ook door de staatssecretaris aan de Kamer was bevestigd. Urenco verdedigde zich door te stellen dat het geen directe contracten met Rosatom had, maar slechts contractuele verplichtingen aan EDF, de Franse staatsenergieproducent, nakwam. De ANVS had in februari 2024 drie vergunningen afgegeven: voor 24 containers gevuld met verrijkt uranium vanuit de Sibirische Chemische Combinatie (SCC) in Seversk, voor uraniummonsters, en voor lege retourcontainers.

Bellona stelt nu vast dat dit geen incident was, maar het begin van een structureel patroon dat tot op heden voortduurt.

Een levering van 410 ton verrijkt uranium in 2025
Uit Eurostat-gegevens die Bellona analyseerde blijkt dat in 2025 de import van verrijkt uranium uit Rusland naar de EU steeg naar 583,4 ton (€251,8 miljoen), tegen 147,1 ton (€170,1 miljoen) in 2024. De grootste bijdrage aan die stijging was een levering vorig jaar van meer dan 410 ton verrijkt uranium aan Nederland — voor het eerst sinds 2022. De douanewaarde van die zending bedroeg slechts circa €17 miljoen, gemiddeld zo'n €41.000 per ton. Dat is honderden malen lager dan de waarde van vergelijkbare leveringen aan Duitsland, Frankrijk, de VS of China (rond de €1 miljoen per ton). Bellona concludeert hieruit dat het niet gaat om voor reactorbrandstof geschikt verrijkt uranium (tot 5%), maar om een tussenproduct: opgewerkt uranium met een verrijkingsgraad van slechts 0,7 tot 1%, dat eerder vanuit Frankrijk naar Rusland was gestuurd voor conversie bij de SCC in Seversk.

De reconstructie van Bellona: het opgewerkte uranium keert na conversie in Seversk terug naar Nederland, waar het door Urenco in Almelo verder wordt verrijkt, waarna het naar Framatome in Frankrijk gaat voor de productie van splijtstofelementen. Dit is de uitvoering van het in 2018 gesloten contract tussen Tenex (Rosatom-dochter) en EDF ter waarde van 1 miljard dollar, dat loopt van 2022 tot 2032.

ANVS-vergunningen bevestigen structureel tweerichtingsverkeer
Bellona analyseerde alle ANVS-vergunningen die per april 2026 nog geldig zijn en constateert dat er geen sprake is van een afbouw van de Nederlandse schakel in deze keten — integendeel.

De vergunning ANVS-PP-2023/0100827, afgegeven op 13 februari 2024 aan het Belgische transportbedrijf Transrad NV/SA, staat het vervoer toe van laagverrijkt uranium (tot 1%) van de SCC in Seversk naar Urenco in Almelo. Twee bijbehorende vergunningen regelen de retourzendingen van containers en uraniummonsters. Alle drie zijn geldig tot februari 2027.

In juni 2025 — ruim drie jaar na de Russische invasie — gaf de ANVS bovendien een uitgebreide algemene vergunning af aan datzelfde bedrijf Transrad (ANVS-PP-2025/0116609, geldig tot april 2027). Die vergunning omvat uraniumtransport in beide richtingen: naar én van Seversk. Bellona concludeert dat dit wijst op een actief circulatiesysteem van nucleair materiaal tussen de SCC in Rusland en faciliteiten in de EU, waarbij Seversk zowel verzender als ontvanger is.

Daarnaast zijn er twee vergunningen voor transittransport door Nederland richting Duitsland: ANVS-PP-2022/0087384 (juli 2022) en ANVS-PP-2025/0113373 (maart 2025), afgegeven aan Orano NCS GmbH (Duitsland), voor het vervoer van verrijkt uranium uit Rusland via Nederlandse havens naar de ANF-fabriek in Lingen.

De rode draad naar kerncentrale Borssele
De situatie bij Urenco en het bredere Europese systeem rond het Tenex-EDF-contract zijn niet los te zien van de positie van kerncentrale Borssele. EPZ heeft een contract met Framatome voor de verwerking van gebruikte splijtstof; Framatome werkt samen met Rosatom voor de conversie van opgewerkt uranium; en dat uranium gaat via Seversk en Almelo door dezelfde keten die Bellona in detail in kaart brengt. Het is een directe band van de Zeeuwse kerncentrale met Rusland, waarmee Rusland de aanvalsoorlog in Oekraïne financiert.

De bewering van Urenco uit 2022 dat "alle contracten met Rusland" waren stopgezet, de bevestiging daarvan door de regering, en de ondertussen gewoon doorlopende stroom van ANVS-vergunningen voor transporten van en naar Seversk: Bellona legt ze naast elkaar en trekt dezelfde conclusie die Laka al in februari 2024 trok. Nederland blijft draaischijf — voor transporten richting Lingen, voor de herverrijking van opgewerkt EDF-uranium bij Urenco in Almelo, voor het tweerichtingsverkeer van containers en materiaal met de SCC in Seversk. Zolang de lopende ANVS-vergunningen gelden en Urenco het Tenex-EDF-contract uitvoert, verandert dat niet.