Vijftig jaar Urenco

Conferentie: 50 Jaar Urenco is genoeg!
Conferentie zaterdag 29 februari 2020 over 50 Jaar Urenco. De eerste drie sprekers van het inhoudelijk programma zijn bekend: Vladimir Slyviak van de Russische milieuorganisatie Ecodefense komt de problemen met de export door Urenco van verarmd uranium naar Rusland toelichten; Kirsten Sleven van WISE Nederland zal laten zien hoe kernenergie de energietransitie belemmert en Dirk Bannink (Stichting Laka) zal de rol van Urenco bij een aantal militaire en kernwapens implicaties toelichten. Binnenkort worden nog meer presentaties aan het programma toegevoegd, en een cultureel intermezzo.
De conferentie, georganiseerd door stichting Vedan, Enschede voor Vrede en Laka, begint op zaterdag 29 februari om 13.30 in het Theaterhotel in Almelo. Aanmelden via info@laka.org

Op 4 maart 2020 is het precies 50 jaar geleden dat in het gemeentehuis van Almelo het Verdrag van Almelo werd ondertekend. Het Verdrag van Almelo is een overeenkomst tussen Nederland, Verenigd Koninkrijk en West-Duitsland over het opzetten van een onderneming met als doel het verrijken van uranium door middel van ultracentrifuges. Daartoe besluiten de drie landen een bedrijf op te zetten voor de fabricage van centrifuges en daarna verrijkingsfabrieken: Urenco.
Het is de bedoeling dat de drie landen een proeffabriek bouwen met elk hun eigen type centrifuge. In de Bondsrepubliek kan echter geen proeffabriek worden gebouwd omdat dit wordt verboden door de na de Tweede Wereldoorlog opgestelde Parijse akkoorden van oktober 1954. Hierin wordt plutonium en tot meer dan 2,1 procent verrijkt uranium uitdrukkelijk beschreven als essentiële onderdelen van een atoomwapen waarvan de productie op West-Duits grondgebied, voor de periode tot eind 1981, niet is toegestaan. Daarom zal de Duitse proeffabriek gebouwd worden op het terrein van de UCN in Almelo.

In het Verdrag van Almelo wordt ook de Joint Committe (in Nederlands de Gemengde Commissie) geregeld, een toezichthouder, met vertegenwoordigers van de drie betrokken landen, die unaniem beslissingen moeten nemen. Tegelijkertijd wordt in het Verdrag bepaald dat alles van die Commissie geheim is.

In maart 1970, op het moment van ondertekening van het verdrag, is de internationale samenwerking al een feit: op 26 juni 1969 is in Almelo zelfs al de eerste paal geslagen voor een fabriek voor de productie van centrifuges. Op 4 november van dat jaar wordt de Ultra-Centrifuge Nederland NV (UCN) opgericht. De Nederlandse Staat is voor 55% eigenaar; de Staatsmijnen, Shell en Philips hebben ieder 10% en VMF en Rijn Schelde ieder 7,5% van de aandelen. Nu, 50 jaar later, is het bedrijfsleven er al lang uitgestapt en is UCN 100% eigendom van de Nederlandse Staat.

Vijftig jaar Urenco is genoeg
Nederlandse antikernenergiegroepen willen, samen met groepen uit Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, dit moment aangrijpen om Urenco nog weer eens in de spotlight te zetten. We willen de toch redelijk troebele geschiedenis van het bedrijf benoemen, maar daarnaast een inschatting maken van heden en toekomst van dit bedrijf. Een bedrijf dat een belangrijke -maar onderbelichte- rol inneemt in de kernenergieketen.

Een bedrijf ook dat er nooit tegen op heeft gezien contracten te sluiten met dictaturen (bijv. Brazilië toen en de Verenigde Arabische Emiraten nu), een onmiskenbare relatie met kernwapens heeft (bijv. Pakistan via Khan toen, VS via tritium-productie en hoger-verrijkt uranium nu) en waar (parlementaire) controle toen en nu ver te zoeken is en geheimhouding troef.

4 maart 2020 is het precies 42 jaar na de grootste demonstratie tegen Urenco ooit! En dus zullen we ook aandacht besteden aan het protest tegen Urenco.