Vrijdag 24 april, vlak voor de 40ste herdenking van de kernramp in Tsjernobyl, verschijnt de Nederlandse vertaling van Manual for Survival van historica Kate Brown. Het boek komt uit onder de titel Handleiding om te overleven – een Tsjernobyl‑gids voor de toekomst.
In deze diepgravende studie reconstrueert Brown, op basis van tien jaar archiefonderzoek en interviews in Oekraïne, Rusland en Wit‑Rusland, de gevolgen van de kernramp van 1986. Haar onderzoek schetst een onthutsend beeld van de ecologische en menselijke schade, en laat zien hoe pogingen om die schade inzichtelijk te maken decennialang zijn afgezwakt, vertraagd of actief tegengewerkt. Lees verder
Categorie: Straling
“First we bombed New Mexico” in Amsterdam
Op maandag 13 april organiseert een UvA‑onderzoeker in samenwerking met internationale gastsprekers een gratis filmvertoning en publiek gesprek in LAB111 in Amsterdam over de gevolgen van nucleaire activiteiten voor getroffen gemeenschappen. De documentaire First We Bombed New Mexico vertelt het verhaal van de New Mexico Downwinders — voornamelijk Latino en Native American gemeenschappen die sinds de eerste Amerikaanse kernproef in 1945 te maken hebben met generaties aan kanker, gezondheidsproblemen en sociaal onrecht.
Na de vertoning volgt een panelgesprek met regisseur Lois Lipman, Downwinder en activist Paul Pino, en Susi Snyder (ICAN) over nucleaire schade, erkenning en herstel, en de actuele geopolitieke context waarin de dreiging van kernwapens opnieuw toeneemt. Lees verder
Getekend door Tsjernobyl en nu een paralympische ster: het verhaal van Oksana Masters
De Amerikaanse paralympiër Oksana Masters groeit in Italië uit tot een van de opvallendste sporters van de Paralympische Spelen. Ondanks een extreem moeilijke start in haar leven, veroorzaakt door de gevolgen van de kernramp van Tsjernobyl en zware jeugdervaringen in verschillende weeshuizen, laat Masters zich niet reduceren tot haar verleden.
Met inmiddels drie gouden medailles in biatlon en langlaufen is ze uitgegroeid tot de succesvolste Amerikaanse paralympische atlete ooit. Masters benadrukt dat paralympiërs in de eerste plaats topatleten zijn, en niet slechts voorbeelden van doorzettingsvermogen. Haar boodschap: “Schrijf jezelf nooit af. Geef nooit op.” Lees verder
Slachtoffers tellen in Fukushima
Het is vijftien jaar geleden dat het kernramp in Fukushima plaatsvond, de zwaarste civiele kernramp in Japan. De gevolgen waren (en zijn) enorm: massale evacuaties, hoge economische kosten en blijvende onzekerheid over de energievoorziening. Toch domineert al jaren één officieel narratief: dat de vrijgekomen straling te laag was om grote gezondheidsrisico’s te veroorzaken en dat vooral angst en stress de echte boosdoeners waren. Dit frame wordt regelmatig herhaald, bijvoorbeeld wanneer Rafael Grossi, directeur-generaal van het Internationaal Atoom Energie Agentschap, stelt dat “niemand is gestorven aan straling in Fukushima”. Ook de World Nuclear Association stelt nog steeds dat “er geen sterfgevallen of gevallen van stralingsziekte zijn geweest als gevolg van het nucleaire ongeval”. Deze opmerkingen zijn niet bijzonder verrassend, vooral omdat ze afkomstig zijn van organisaties die de voordelen en veiligheid van kernenergie promoten.
Toch zijn deze uitspraken niet zonder problemen. Het blijft sowieso moeilijk om precies vast te stellen hoeveel slachtoffers er door Fukushima zijn gevallen. Dit is bij nucleaire rampen altijd ingewikkeld. Daarnaast zitten er drie belangrijke tekortkomingen in het verhaal dat vaak wordt herhaald. Die gaan over hoe mensen langere tijd kleine hoeveelheden straling kunnen krijgen, over sterfgevallen die indirect met de ramp te maken hebben, en over de neiging om vooral naar cijfers te kijken die niet het hele verhaal vertellen. Lees verder
Nieuw onderzoek VS: Meer kanker in omgeving kerncentrales
Een studie van Harvard T.H. Chan School of Public Health concludeert dat ongeveer 3,3% van de van de geconstateerde kankers in de staat Massachusetts toe te schrijven zijn aan de nabijheid van een kerncentrale. Het risico op het ontwikkelen van kanker nam sterk af bij een afstand van meer dan ongeveer 30 kilometer van een faciliteit en nam over het algemeen toe met de leeftijd. De studie Residential proximity to nuclear power plants and cancer incidence in Massachusetts, USA (2000–2018), werd eind december gepubliceerd in het blad Environmental Health.
Lees verder
Handreiking ANVS voor radiologische consequenties bij sabotage
De ANVS heeft op verzoek uit de sector een toelichting gepubliceerd over de wijze waarop de IAEA-begrippen ‘Unacceptable Radiological Consequences’ (URC) en ‘High Radiological Consequences’ (HRC) in Nederland moeten worden toegepast. Het Internationaal Atoom Energie Agentschap beveelt aan om de beveiliging van splijtstof te verzorgen op basis van de bepaalde categorieën. Deze categorieën zijn echter voornamelijk gericht op het risico van proliferatie terwijl ook moet worden gewaakt voor sabotage. Omdat zo'n categorie-indeling niet enkel een nationale aangelegenheid is, maar impact heeft op hoe landen onderling over incidenten communiceren, wil Nederland zo dicht mogelijk bij de IAEA aanbevelingen blijven. Lees verder
EPZ: “Medewerkers kerncentrale Borssele radioactief besmet”
EPZ meldt dat op 26 november vorig jaar bij werkzaamheden in het nucleaire deel van kerncentrale Borssele radioactieve stoffen zijn vrijgekomen. Het alarm ging af waarna drie personen in de besmette ruimte direct de werkzaamheden beëindigden. Twee blootgestelde werknemers die luchtmaskers droegen raakten besmet op de huid: “na douchen konden zij EPZ schoon verlaten”. Een derde aanwezige persoon had geen adembescherming maar bleek niet uitwendig besmet. Lees verder
Radioactief cesium uit Tsjernobiel en uit kernwapens nog lang een probleem
De wilde zwijnen die door de bossen in het Zuid-Duitse Beieren snuffelen, zijn nog steeds te radioactief om te eten consumptie. In een nieuwe studie die deze week in Environmental Science & Technology is verschenen, melden wetenschappers dat tenminste een deel van de radioactieve elementen in hun lichaam het resultaat zijn van de neerslag van bovengrondse kernwapenproeven van meer dan 60 jaar geleden. Maar het grootste deel komt van de kernramp in Tsjernobiel, 37 jaar geleden. Lees verder
De zee is geen open riool voor radioactief afval!
Gisteren is de uitbater van de kerncentrale in Fukushima toch begonnen met het lozen van grote hoeveelheden met radioactief tritium besmet water in de Grote Oceaan. Dit terwijl het ook mogelijk is het afvalwater op land op te slaan, tot het tritium radioactief vervallen is – ongeveer 100 jaar. Maar nee, de zee gebruiken als open riool is goedkoper. In veel landen in de regio en ook door Japanse groepen, wordt tegen de lozing geprotesteerd: De zee is geen vuilnisvat.
The solution for pollution is dilution was in de jaren '70 het devies voor het in zee dumpen van radioactief afval. Maar daar kwam men op terug en het dumpen van radioactief afval in zee werd verboden. Maar we gaan met het steeds meer radioactieve lozingen in zee eigenlijk weer terug naar af. “Gif en rotzooi in de zee / de oceaan één grote plee / De zee is zo ontzettend groot / de vis die gaat maar zo niet dood”, zong Robert Long al in 1974, concluderend: “Dit gaat het snelst en tijd is geld / iets anders wordt te duur / wij zijn baas van de natuur”. Lees verder
Hoge Gezondheidsraad België: te veel risico’s aan kernenergie
De huidige kernenergietechnologie voldoet op 'ethisch, milieu- en gezondheidsvlak niet aan de beginselen van duurzame ontwikkeling'. Dat zegt de Hoge Gezondheidsraad, een gezaghebbend onafhankelijk adviesorgaan in België. Er zijn te veel risico’s zoals langlevende nucleaire afval, mogelijke ongevallen en het risico op terrorisme, aldus de Raad. De kernuitstap is mogelijk 'tegen een relatief beperkte kostprijs, ook in termen van CO2-impact'. België wil haar in 2003 besloten kernuitstap in 2025 afronden door het sluiten van de laatste reactoren. Lees verder