Vrijdag 24 april, vlak voor de 40ste herdenking van de kernramp in Tsjernobyl, verschijnt de Nederlandse vertaling van Manual for Survival van historica Kate Brown. Het boek komt uit onder de titel Handleiding om te overleven – een Tsjernobyl‑gids voor de toekomst.
In deze diepgravende studie reconstrueert Brown, op basis van tien jaar archiefonderzoek en interviews in Oekraïne, Rusland en Wit‑Rusland, de gevolgen van de kernramp van 1986. Haar onderzoek schetst een onthutsend beeld van de ecologische en menselijke schade, en laat zien hoe pogingen om die schade inzichtelijk te maken decennialang zijn afgezwakt, vertraagd of actief tegengewerkt. Lees verder
Categorie: Discussie
26 april: 40 jaar Tsjernobiel
Op 26 april is het 40 jaar geleden dat reactor nummer 4 in Tsjernobiel ontplofte. Het betekende in 1986 ook het einde van de Nederlandse plannen voor nieuwe kerncentrales.
De Tsjernobiel-ramp is door de enorme langdurige impact op sociaal en economisch gebied en de wijdverspreide langdurige aantasting van het milieu een unieke industriele ramp. In een rapport van de Verenigde Naties uit 1995 (Strengthening of international cooperation and coordination of efforts to study, mitigate and minimize the consequences of the Chernobyl disaster) wordt geschat dat alleen al in Oekraine, Wit-Rusland en Rusland minstens 9 miljoen mensen op de een of andere manier zijn getroffen door de nucleaire ramp. De schattingen over het aantal mensen dat gestorven is door Tsjernobiel lopen sterk uiteen: van 36 tot ruim 1 miljoen. Hier een verklaring voor die enorme verschillen. En de gezondheidseffecten blijven. Veertig jaar na de kernramp blijkt uit onderzoek van het onafhankelijk Instituut voor Stralingsveiligheid in Minsk (Wit-Rusland), dat 50% van de kinderen in hun lichaam meer cesium hebben dan volgens de stralingsnorm aanvaardbaar is. Het instituut heeft de afgelopen 12 jaar 300.000 kinderen onderzocht.
Publicist Herman Damveld beschrijft de oorzaak en de gevolgen.
De wereld staat weer in brand en wij stoppen 14 miljard euro in luchtkastelen
Het is april 2026 en Europa beleeft zijn tweede energiecrisis in vier jaar. De oorlog tegen Iran heeft de Straat van Hormuz lamgelegd. Twintig procent van de mondiale olieaanvoer is afgesneden. De Europese gasprijzen zijn verdubbeld. Het Internationaal Energieagentschap spreekt van de grootste leveringsonderbreking ooit op de mondiale oliemarkt.
De les is elke keer dezelfde. Na de Arabische olieboycot van 1973. Na de Russische invasie van Oekraïne in 2022. En nu weer. Wie afhankelijk is van geïmporteerde brandstof, is kwetsbaar. En elke keer belooft de politiek dat het anders wordt. En elke keer kiest ze voor de volgende afhankelijkheid. Dat is precies wat Nederland nu dreigt te gaan doen met kernenergie. Lees verder
“First we bombed New Mexico” in Amsterdam
Op maandag 13 april organiseert een UvA‑onderzoeker in samenwerking met internationale gastsprekers een gratis filmvertoning en publiek gesprek in LAB111 in Amsterdam over de gevolgen van nucleaire activiteiten voor getroffen gemeenschappen. De documentaire First We Bombed New Mexico vertelt het verhaal van de New Mexico Downwinders — voornamelijk Latino en Native American gemeenschappen die sinds de eerste Amerikaanse kernproef in 1945 te maken hebben met generaties aan kanker, gezondheidsproblemen en sociaal onrecht.
Na de vertoning volgt een panelgesprek met regisseur Lois Lipman, Downwinder en activist Paul Pino, en Susi Snyder (ICAN) over nucleaire schade, erkenning en herstel, en de actuele geopolitieke context waarin de dreiging van kernwapens opnieuw toeneemt. Lees verder
Opmeer: liever SMR dan zon? Miljoenenclaim en dreiging provinciale interventie
Projectontwikkelaar TPSolar heeft de gemeente Opmeer officieel aansprakelijk gesteld voor een schadebedrag van circa 7,8 miljoen euro. Het gaat om de vertraagde besluitvorming en de uiteindelijke weigering van een vergunning voor een zonnepark nabij Hoogwoud. Volgens de ontwikkelaar is er sprake van onrechtmatige besluiten en geschonden vertrouwen. B&W van gemeente Opmeer kiest voor sprookjes in plaats van bestaande klimaatmaatregelen en wil liever een kleine modulaire kerncentrale (SMR) in plaats van de zonneweide. Eerder deze maand had de gemeente Opmeer van de Stuurgroep Regionale Energiestrategie (RES) te horen gekregen dat ze niet op schema liggen met de RES-doelstellingen: de gemeente krijgt schriftelijk een standje en de provincie laat weten dat "indien nodig - provinciale interventie" kan plaats gaan vinden om te zorgen dat de gemeente de doelstellingen haalt. Zoals eerder gezegd: kernenergie vertraagt de energietransitie.
Getekend door Tsjernobyl en nu een paralympische ster: het verhaal van Oksana Masters
De Amerikaanse paralympiër Oksana Masters groeit in Italië uit tot een van de opvallendste sporters van de Paralympische Spelen. Ondanks een extreem moeilijke start in haar leven, veroorzaakt door de gevolgen van de kernramp van Tsjernobyl en zware jeugdervaringen in verschillende weeshuizen, laat Masters zich niet reduceren tot haar verleden.
Met inmiddels drie gouden medailles in biatlon en langlaufen is ze uitgegroeid tot de succesvolste Amerikaanse paralympische atlete ooit. Masters benadrukt dat paralympiërs in de eerste plaats topatleten zijn, en niet slechts voorbeelden van doorzettingsvermogen. Haar boodschap: “Schrijf jezelf nooit af. Geef nooit op.” Lees verder
Slachtoffers tellen in Fukushima
Het is vijftien jaar geleden dat het kernramp in Fukushima plaatsvond, de zwaarste civiele kernramp in Japan. De gevolgen waren (en zijn) enorm: massale evacuaties, hoge economische kosten en blijvende onzekerheid over de energievoorziening. Toch domineert al jaren één officieel narratief: dat de vrijgekomen straling te laag was om grote gezondheidsrisico’s te veroorzaken en dat vooral angst en stress de echte boosdoeners waren. Dit frame wordt regelmatig herhaald, bijvoorbeeld wanneer Rafael Grossi, directeur-generaal van het Internationaal Atoom Energie Agentschap, stelt dat “niemand is gestorven aan straling in Fukushima”. Ook de World Nuclear Association stelt nog steeds dat “er geen sterfgevallen of gevallen van stralingsziekte zijn geweest als gevolg van het nucleaire ongeval”. Deze opmerkingen zijn niet bijzonder verrassend, vooral omdat ze afkomstig zijn van organisaties die de voordelen en veiligheid van kernenergie promoten.
Toch zijn deze uitspraken niet zonder problemen. Het blijft sowieso moeilijk om precies vast te stellen hoeveel slachtoffers er door Fukushima zijn gevallen. Dit is bij nucleaire rampen altijd ingewikkeld. Daarnaast zitten er drie belangrijke tekortkomingen in het verhaal dat vaak wordt herhaald. Die gaan over hoe mensen langere tijd kleine hoeveelheden straling kunnen krijgen, over sterfgevallen die indirect met de ramp te maken hebben, en over de neiging om vooral naar cijfers te kijken die niet het hele verhaal vertellen. Lees verder
11 maart: 15 jaar Fukushima; gevolgen duren voort
Woensdag 11 maart is het 15 jaar geleden dat de oostkust van Japan getroffen werd door een aardbeving en tsunami. Bij de Fukushima Daiichi-kerncentrale was er na de aardbeving al flinke schade, maar de tsunami vernietigde de kerncentrales. Uit een rapport van het Japanse parlement bleek dat een cultuur van wegkijken en elkaar de hand boven het hoofd houden mede oorzaak was van de ernst van het ongeluk. Zo’n 165.000 mensen werden geëvacueerd en 1.800 vierkante kilometer land was vanwege de stralingsbelasting ongeschikt voor bewoning en landbouw. Na de ramp verhoogde de Japanse regering het aanvaardbare stralingsniveau met een factor 20, zodat 110.000 mensen geleidelijk naar huis mochten terugkeren. Het aantal gevallen van schildklierkanker bij kinderen – de kanker die zich het eerst manifesteert - is twintig keer hoger dan verwacht. De economische schade wordt geschat op omgerekend 130 miljard euro. Na het kernongeluk in 2011 werden alle kerncentrales onmiddellijk gesloten. Nu 15 jaar later zijn 15 kerncentrales weer in bedrijf, die nu zorgen voor 6% van de elektriciteitsproductie; 18 kerncentrales moeten nog onderzocht worden en 27 kerncentrales zijn definitief gesloten. Lees verder
Rapport “Kernenergie: Wel Duur, niet Duurzaam” geactualiseerd
Vorig jaar juli publiceerden Boelie Elzen en Rob Geerts “Kernenergie: Wel Duur, niet Duurzaam” – een analyse van de plannen van het toenmalige kabinet om nieuwe kerncentrales te bouwen. Hun conclusie was ondubbelzinnig: kernenergie vormt geen oplossing voor de klimaatcrisis, maar juist een belemmering.
Met de komst van het kabinet‑Jetten hebben de auteurs hun analyse geactualiseerd om aan te sluiten bij de nieuwe politieke realiteit.
Daarnaast hebben zij, naar aanleiding van de opname van kernenergie in het coalitieakkoord 'Aan de slag', een aanvullend memo opgesteld. Dit memo is bedoeld voor Kamerleden, voor lokale overheden die betrokken zijn bij mogelijke locatiekeuzes en voor maatschappelijke organisaties. Lees verder
Authorized Noise: Normalising Risks
Behnam Raeesian is an internationally recognized visual artist and poster designer from Iran, known for bold political and cultural works. Through exhibitions, workshops, jury roles, and collaborations with cultural institutions worldwide, he has built a strong voice in contemporary political graphic design. His projects confront complex issues such as nuclear risk and technological impact, transforming them into impactful visual narratives that foster dialogue and awareness. This poster, called “Authorized Noise”, uses the visual language of a gramophone to reflect on the normalization of nuclear power and nuclear threat.
Lees verder